Präteritum, Almancada geçmişte tamamlanmış olayları anlatan iki zaman kipinden biridir. (Diğeri: Perfekt) Präteritum zaman, gazetelerde, romanlarda ve resmi yazışmalarda kullanılır. Ancak sein (war), haben (hatte) ve modal fiiller (konnte, musste, wollte vb.) günlük konuşmada da Präteritum formunda kullanılır. Bu konu anlatımında A1’den B1’e tüm Präteritum kurallarını tablolar ve pratik örneklerle öğreneceksiniz.
Konuya girmeden önce Präteritum (geçmiş zaman) çekimleri hakkında size küçük bir tablo göstereceğim. Bu tablo düzenli fiillere aittir. Almancada “lachen” fiili düzenli bir fiildir ve fiil kökü olan “lach” kelimesine zamirin şahsına göre değişen -te, -test, -te, -ten, -tet, -ten ekleri eklenir. Böylece Praeteritum düzenli çekimi elde edilmiş olur.
| Kişi | Örnek Fiil: lachen (gülmek) | Türkçesi |
|---|---|---|
| ich (ben) | lachte | güldüm |
| du (sen) | lachtest | güldün |
| er (o) | lachte | güldü |
| wir (biz) | lachten | güldük |
| ihr (siz) | lachtet | güldünüz |
| sie (onlar) | lachten | güldüler |
İşte bu kadar! Tabloda gördüğünüz ekleri kelimemizin köküne eklediğimizde Präteritum geçmiş zaman elde ediyoruz.
Präteritum Ne Zaman Kullanılır?
MÖ 47 yılında Romalı komutan Julius Caesar, Tokat (o zamanki adıyla Zela) yakınlarında kazandığı zaferi Roma Senatosuna üç kelimeyle bildirdi: “Veni, Vidi, Vici” – Geldim, Gördüm, Yendim.
Bu ifade Almancaya çevrildiğinde şöyle olur: Ich kam, ich sah, ich siegte. İşte bu, Präteritum’dur! Caesar, bu tarihi anı bir hikaye olarak anlattığı için Präteritum kullandı.
| Kullanım Alanı | Tercih Edilen Zaman | Örnek |
|---|---|---|
| Gazete haberleri | Präteritum | Der Polizist fand den Dieb. |
| Roman, hikaye | Präteritum | Es war einmal ein König… |
| Resmi yazışmalar | Präteritum | Wir erhielten Ihr Schreiben. |
| Günlük konuşma | Perfekt | Ich habe gestern eingekauft. |
| sein, haben, modal fiiller | Präteritum | Ich war gestern krank. |
Önemli İstisna: Sein, Haben ve Modal Fiiller (können, müssen, wollen, sollen, dürfen) günlük konuşmada bile çoğunlukla Präteritum olarak kullanılır. Çünkü bu fiillerin Perfekt yapıları uzun ve karmaşıktır.
Bölüm 1: Sein ve Haben (A1 Seviyesi)
Almanca öğrenmeye A1 seviyesinde başladığınızda, Präteritum’un tamamını değil sadece iki fiilin geçmiş halini öğrenirsiniz: sein (olmak) ve haben (sahip olmak). Bu iki fiil Almancanın olmazsa olmazıdır!
Sein ve Haben Çekim Tablosu
| Kişi | sein → war | Türkçesi | haben → hatte | Türkçesi |
|---|---|---|---|---|
| ich | war | …idim | hatte | …vardı |
| du | warst | …idin | hattest | …vardı |
| er/sie/es | war | …idi | hatte | …vardı |
| wir | waren | …idik | hatten | …vardı |
| ihr | wart | …idiniz | hattet | …vardı |
| sie/Sie | waren | …idiler | hatten | …vardı |
İpucu: Dikkat edin, ich ve er/sie/es formları her zaman aynıdır! Bu, tüm Präteritum çekimlerinde geçerli bir kuraldır.
Bugün vs. Eskiden (Heute vs. Früher)
Präteritum’u anlamanın en iyi yolu, bugünkü durum ile eskiyi karşılaştırmaktır:
| Heute (Bugün) | Früher (Eskiden) |
|---|---|
| Ich bin verheiratet. (Evliyim.) | Früher war ich ledig. (Eskiden bekardım.) |
| Ich habe vier Kinder. (Dört çocuğum var.) | Früher hatte ich keine Kinder. (Eskiden çocuğum yoktu.) |
| Wir haben ein Auto. (Arabamız var.) | Früher hatten wir kein Auto. (Eskiden arabamız yoktu.) |
| Er ist reich. (O zengin.) | Früher war er arm. (Eskiden fakirdi.) |
| Die Kinder haben Handys. (Çocukların telefonları var.) | Früher hatten die Kinder keine Handys. (Eskiden yoktu.) |
Pratik Diyalog: Ali Hastaydı
Okuldaki bir diyalog:
Öğretmen: Hallo Ali, wo warst du denn gestern?
(Merhaba Ali, dün
neredeydin?)
Ali: Ich war zu Hause. Ich war krank.
(Evdeydim.
Hastaydım.)
Öğretmen: Was hattest du?
(Neyin vardı?)
Ali: Ich hatte Fieber und Kopfschmerzen.
(Ateşim ve başağrım
vardı.)
Öğretmen: Wart ihr beim Arzt?
(Doktora gittiniz mi?)
Ali: Ja, wir waren beim Arzt.
(Evet, doktordaydık.)
Bölüm 2: Modal Fiiller (A2 Seviyesi)
A2 seviyesinde modal fiillerin Präteritum çekimlerini öğrenirsiniz. Modal fiiller de sein ve haben gibi günlük konuşmada Präteritum formunda kullanılır.
Önemli Kural: Umlaut Düşer!
Modal fiillerin Präteritum’unda en önemli kural şudur: Umlaut (ä, ö, ü) düşer!
- können → konnte (ö düştü, o oldu)
- müssen → musste (ü düştü, u oldu)
- dürfen → durfte (ü düştü, u oldu)
Modal Fiiller Çekim Tablosu
| Kişi | können | müssen | dürfen | wollen | sollen |
|---|---|---|---|---|---|
| ich | konnte | musste | durfte | wollte | sollte |
| du | konntest | musstest | durftest | wolltest | solltest |
| er/sie/es | konnte | musste | durfte | wollte | sollte |
| wir | konnten | mussten | durften | wollten | sollten |
| ihr | konntet | musstet | durftet | wolltet | solltet |
| sie/Sie | konnten | mussten | durften | wollten | sollten |
Möchten İstisnası
“Möchten” (istemek – kibar form) aslında bir fiil değil, mögen fiilinin Konjunktiv II formudur. Bu nedenle Präteritum hali yoktur!
Geçmişte “…istemek” demek için wollen fiilinin Präteritum’u olan wollte kullanılır:
| Bugün | Dün |
|---|---|
| Ich möchte einen Tee. (Bir çay istiyorum.) | Gestern wollte ich einen Kaffee. (Dün kahve istedim.) |
Pratik: Çocukluk Anıları
İki arkadaş çocukluk yıllarını karşılaştırıyor:
Zeynep: Als Kind wollte ich immer Ärztin werden.
(Çocukken hep
doktor olmak isterdim.)
Elif: Ich auch! Aber ich durfte nie lange fernsehen.
(Ben de! Ama
hiçbir zaman uzun süre TV izleyemedim.)
Zeynep: Wir mussten jeden Tag Hausaufgaben machen.
(Her gün ödev
yapmak zorundaydık.)
Elif: Konntest du gut schwimmen?
(İyi yüzebiliyor muydun?)
Zeynep: Nein, ich konnte nicht schwimmen. Ich sollte
einen Kurs machen.
(Hayır, yüzemiyordum. Bir kursa gitmem gerekiyordu.)
Bölüm 3: Tüm Fiiller (B1 Seviyesi)
B1 seviyesinde artık tüm fiillerin Präteritum çekimlerini öğrenirsiniz. Fiiller üç gruba ayrılır:
1. Düzenli Fiiller (Regelmäßige Verben)
Düzenli fiiller en kolay gruptur. Fiil köküne -te eki ve kişi ekleri eklenir:
| Kişi | sagen (söylemek) | spielen (oynamak) | arbeiten (çalışmak)* |
|---|---|---|---|
| ich | sagte | spielte | arbeitete |
| du | sagtest | spieltest | arbeitetest |
| er/sie/es | sagte | spielte | arbeitete |
| wir | sagten | spielten | arbeiteten |
| ihr | sagtet | spieltet | arbeitetet |
| sie/Sie | sagten | spielten | arbeiteten |
İstisna: Kökü -t, -d, -chn, -ffn ile biten fiillerde (arbeiten, warten, öffnen, rechnen) araya bir e eklenir: arbeitete, wartete.
2. Düzensiz Fiiller (Unregelmäßige Verben)
Düzensiz fiillerde sesli harf değişir ve farklı ekler alır:
| Kişi | kommen (gelmek) | gehen (gitmek) | sehen (görmek) |
|---|---|---|---|
| ich | kam | ging | sah |
| du | kamst | gingst | sahst |
| er/sie/es | kam | ging | sah |
| wir | kamen | gingen | sahen |
| ihr | kamt | gingt | saht |
| sie/Sie | kamen | gingen | sahen |
3. Karışık Fiiller (Mischverben)
Karışık fiiller hem sesli harf değiştirir hem de düzenli fiillerin -te ekini alır:
| Infinitiv | Präteritum | Türkçesi |
|---|---|---|
| denken | dachte | düşündü |
| bringen | brachte | getirdi |
| nennen | nannte | adlandırdı |
| wissen | wusste | bildi |
| kennen | kannte | tanıdı |
En Sık Kullanılan 20 Düzensiz Fiil
Bu listeyi ezberleyin, B1 sınavlarında çok işinize yarayacak! Tüm liste için: Almanca Düzensiz Fiiller (Unregelmäßige Verben)
Hikaye Analizi: Kaybolmuş Turist
Aşağıdaki kısa hikayede Präteritum fiillerini bulun ve Infinitiv hallerini tahmin edin:
Letztes Jahr reiste ein Tourist nach Berlin. Er kam am Hauptbahnhof an und wollte zum Brandenburger Tor gehen. Er fragte einen Mann nach dem Weg, aber der Mann sprach nur Französisch.
Der Tourist hatte kein Internet und konnte nicht auf Google Maps schauen. Er ging in die falsche Richtung und lief zwei Stunden durch die Stadt. Endlich sah er das Brandenburger Tor und war sehr glücklich!
Cevaplar: reiste ← reisen | kam ← kommen | wollte ← wollen | fragte ← fragen | sprach ← sprechen | hatte ← haben | konnte ← können | ging ← gehen | lief ← laufen | sah ← sehen | war ← sein
Karışık Präteritum Örnekleri (Pratik)
Aşağıdaki örneklerde Präteritum çekimine uğramış fiiller kırmızı ile işaretlenmiştir.
- Ich musste gestern arbeiten. (Dün çalışmak zorundaydım.) – Modal Fiil
- Wir wollten ins Kino gehen. (Sinemaya gitmek istedik.) – Modal Fiil
- Er konnte sehr gut schwimmen. (O çok iyi yüzebiliyordu.) – Modal Fiil
- Ich lachte. (Ben güldüm.)
- Du spieltest. (Sen oynadın.)
- Er sah. (O gördü.) – Düzensiz fiil
- Wir aßen. (Biz yedik.) – Düzensiz fiil
- Ihr trankt. (Siz içtiniz.) – Düzensiz fiil
- Sie schrieben. (Onlar yazdı.) – Düzensiz fiil
- Ich machte meine Hausaufgaben. (Ben ödevimi yaptım.)
- Tom wartete auf Anna. (Tom, Anna’yı bekledi.)
- Anna kaufte drei Flaschen Wasser. (Anna, üç şişe su aldı.)
- Thomas und Johann spielten Basketball. (Thomas ve Johann basketbol oynadı.)
- Herr Müller bezahlte die Miete. (Bay Müller kirasını ödedi.)
- Ich hatte gestern viel Arbeit. (Dün çok işim vardı.) – Haben
- Ich ging gestern spazieren. (Dün gezintiye çıktım.)
- Ich kam gestern spät nach Hause. (Dün geç eve geldim.)
- Ich war gestern im Kino. (Dün sinemadaydım.) – Sein
- Du warst gestern beim Arzt. (Dün doktordaydın.)
- Er/sie/es war gestern nicht in der Schule. (Dün okulda değildi.)
- Wir waren gestern im Park spazieren. (Dün parkta gezinti yapıyorduk.)
- Ihr wart gestern beim Konzert. (Dün konsere gittiniz.)
Präteritum vs. Perfekt: Hangisini Kullanmalıyım?
Bu iki zaman kipi arasındaki farkı anlamak çok önemlidir:
| Özellik | Präteritum | Perfekt |
|---|---|---|
| Kullanım alanı | Yazılı dil (roman, gazete, resmi) | Konuşma dili |
| Yapı | Tek fiil: Er kam. | İki parça: Er ist gekommen. |
| Öğrenme zamanı | A1’de (sein/haben), B1’de (Tümü) | A1’den itibaren |
| İstisnalar | sein, haben, modal fiiller → konuşmada da | Yoktur |
Önemli Kural: Konuşma dilinde genellikle Perfekt, yazı dilinde (gazete, kitap, resmi belge) ise Präteritum tercih edin. Ancak sein (war), haben (hatte) ve modal fiiller (musste, konnte vb.) konuşma dilinde de her zaman Präteritum olarak kullanılır!
Detaylı karşılaştırma: Präteritum ve Perfekt Arasındaki Fark
Sıkça Sorulan Sorular
Präteritum ne demek?
Präteritum, Almancada di’li geçmiş zamanı ifade eden zaman kipidir. Türkçedeki -di, -dı, -du, -dü eklerine karşılık gelir. Örneğin: “Ich ging” = “Gittim”, “Er war” = “O idi”.
Präteritum günlük hayatta kullanılır mı?
Evet, ama sınırlı! Günlük konuşmada genellikle Perfekt tercih edilir. Ancak “sein” (war), “haben” (hatte) ve modal fiiller (konnte, musste, wollte, durfte, sollte) günlük konuşmada bile Präteritum formunda kullanılır.
Möchten fiilinin geçmişi nedir?
“Möchten” aslında bir fiil değil, “mögen” fiilinin kibar formudur. Bu nedenle Präteritum hali yoktur. Geçmişte istek bildirmek için “wollte” (wollen’in Präteritum’u) kullanılır: “Ich wollte einen Kaffee” = “Bir kahve istedim”.
Perfekt ile Präteritum arasındaki fark nedir?
Präteritum yazılı dilde (gazete, roman, resmi yazışma) kullanılır ve tek fiilden oluşur (er ging). Perfekt ise konuşma dilinde kullanılır ve iki parçadan oluşur (er ist gegangen). Sein, haben ve modal fiiller her iki durumda da Präteritum kullanır.
Präteritum hangi seviyede öğrenilir?
A1 seviyesinde sadece “sein” (war) ve “haben” (hatte) fiillerinin Präteritum’u öğrenilir. A2 seviyesinde modal fiiller eklenir. B1 seviyesinde ise tüm fiillerin (düzenli, düzensiz, karışık) Präteritum çekimleri öğrenilir.
İlgili Almanca Konular
- Perfekt – Günlük konuşmada en çok kullanılan geçmiş zaman. Präteritum’u öğrendiyseniz, şimdi bu ikisini karşılaştırmanın tam zamanı.
- Präteritum ve Perfekt Arasındaki Fark – “Ich ging” mı, “Ich bin gegangen” mı? Almanca öğrenenlerin en çok karıştırdığı konuyu netleştirin.
- Almanca Modal Fiiller (Modalverben) – können, müssen, wollen… Bu fiillerin şimdiki zaman çekimlerini de öğrenmeden Präteritum tam oturmaz.
- Almanca Düzensiz Fiiller – gehen → ging, sehen → sah… Düzensiz fiillerin tam listesi ve ezber teknikleri.
- Konjunktiv II (wäre, hätte, könnte…) – Präteritum kökünden türeyen dilek/istek kipi. B1 seviyesinde mutlaka bilinmeli.
- Almanca Zamanlar (Genel Bakış) – Präsens, Perfekt, Präteritum, Futur… Tüm zaman kiplerinin bir arada özet tablosu.
Saygılarımızla
Editör: Ahmet K. (Aschaffenburg’dan Sevgilerle 🇩🇪)
AlmancaABC Eğitim Koordinatörü & Expat
Almanca öğrenmek ABC kadar kolay! 🇩🇪 ❤️ 🇹🇷
AlmancaABC‘de videolar, A1, A2, B1 konu anlatımları, kelime listeleri ve Almanca öğrenmek için ihtiyacın olan her şey seni bekliyor!
Hemen takip et, değişimi fark et!
Emeğinize Sağlık 🙏