Almanca Edatlı Zarflar (Pronominaladverbien), bir cümlede edatla birlikte kullanılan nesneleri veya durumları tekrar etmemek için oluşturulan kısaltmalardır.
- Da- bileşikleri (dafür, damit, darauf) cevap verirken kullanılır ve “bunun için/bununla” anlamına gelir.
- Wo- bileşikleri (wofür, womit, worauf) soru sorarken kullanılır ve “ne için/ne ile” anlamına
gelir. Bu yapı sadece nesneler için kullanılır; kişiler için asla kullanılmaz.
- womit (ne ile)
- wofür (ne için)
- worauf (neye / neyin üzerine – auf ile)
- woran (neye / neyin hakkında – an ile)
- worüber (ne hakkında / neyin üzerine – über ile)
- wovon (neyden / neyin hakkında – von ile)
- wozu (neye / neyin amacıyla – zu ile)
- worin (nede / neyin içinde – in ile)
- wogegen (neye karşı)
Bu Konuyu Neden Öğrenmeliyiz?
Almancada konuşurken veya yazarken aynı kelimeyi defalarca tekrarlamak hem yorucu hem de doğal değildir. Türkçede nasıl “Ahmet geldi, Ahmet oturdu, Ahmet yemek yedi” demek yerine “Ahmet geldi, oturdu, yemek yedi” veya “O geldi, o oturdu…” diyorsak, Almancada da benzer kısaltmalar yapılır.
Präpositionaladverbien (Edatlı Zarflar) işte tam bu sorunu çözer. Bir nesneyi veya durumu tekrar tekrar söylemek yerine, da + edat yapısıyla kısaltırız:
❌ Ich interessiere mich für Filme. Interessierst du dich auch für Filme?
(Filmlere ilgi duyuyorum. Sen de filmlere ilgi duyuyor musun?)✅ Ich interessiere mich für Filme. Interessierst du dich auch dafür?
(Filmlere ilgi duyuyorum. Sen de buna ilgi duyuyor musun?)
Edatlı zarfları öğrendiğinizde:
- Daha Akıcı Konuşursunuz: Gereksiz kelime tekrarı yapmadan, tıpkı anadilinizdeki gibi doğal
cümleler kurarsınız. - Profesyonel Duyulursunuz: B1 ve üzeri sınavlarda (Goethe, Telc) bu yapıları kullanmak puan
kazandırır. - Cümleleri Bağlarsınız: Olayların sırasını (önce, sonra, esnasında) ifade edersiniz.
1. Temel Kavramlar: “Da” Ne Anlama Gelir?
Almancada “da” kelimesi tek başına “orada” anlamına gelir. Ancak bir edatın önüne geldiğinde “o, bu, şu” anlamlarını kazanır ve Türkçedeki işaret zamirlerine benzer bir işlev görür.
| Almanca | Türkçe Karşılığı |
|---|---|
| da + für = dafür | bunun için, onun için |
| da + mit = damit | bununla, onunla |
| da + nach = danach | bundan sonra, ondan sonra |
| da + bei = dabei | bu esnada, onun yanında |
Altın Kural: “r” Kaynaştırma Harfi
Eğer edat sesli harfle (a, e, i, o, u, ü, ö, ä) başlıyorsa, telaffuzu kolaylaştırmak için araya “-r-“ harfi girer.
| Edat | Yanlış ❌ | Doğru ✅ |
|---|---|---|
| auf | da + auf = |
da + r + auf = darauf |
| über | da + über = |
da + r + über = darüber |
| um | da + um = |
da + r + um = darum |
| an | da + an = |
da + r + an = daran |
💡 Neden “-r-” Harfi Giriyor?
Almanca fonetiğinde iki sesli harfin yan yana gelmesi (hiatus) genellikle istenmez çünkü akıcı konuşmayı zorlaştırır. Tıpkı Türkçede “Araba-a bindim” diyemeyip “Araba-y-a bindim” dememiz gibi, Almancada da “da-auf” yerine “da-r-auf” denir. Bu sadece bir yazım kuralı değil, konuşma kolaylığı kuralıdır.
Hatırlatma: Sessiz harfle başlayan edatlarda (mit, bei, nach, vor, für) araya “r” gelmez: damit ✅, dabei ✅, danach ✅
2. Kullanım Alanları
A. Yer Bildirimi (Ortsangaben)
Bir nesnenin konumunu tarif ederken, o nesneyi tekrar tekrar söylemek yerine da + edat kullanılır.
Senaryo: Bir bilgisayar masasını tarif ediyorsunuz:
In der Mitte steht der Bildschirm. (Ortada monitör duruyor.)
Links daneben liegt ein Buch. (Solunda, onun yanında, bir kitap var.)
Dahinter steht eine Lampe. (Onun arkasında bir lamba var.)
Davor ist die Tastatur. (Onun önünde klavye var.)
Dikkat: Burada “neben dem Bildschirm”, “hinter dem Bildschirm” demek yerine kısaca daneben, dahinter diyoruz.
| Uzun Hali | Kısa (Zamirli) Hali |
|---|---|
| neben dem Bildschirm | daneben |
| hinter dem Bildschirm | dahinter |
| vor dem Bildschirm | davor |
| auf dem Bildschirm | darauf |
| an dem Bildschirm | daran |
B. Zaman Bildirimi (Zeitangaben)
Bir olayın zamanlamasını (önce, sonra, esnasında) belirtirken de aynı yapı kullanılır.
| Yapı | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| dabei | bu esnada, -irken | Ich koche. Dabei höre ich Musik. (Yemek yapıyorum. Bu esnada müzik dinliyorum.) |
| danach | bundan/ondan sonra | Ich esse. Danach trinken wir Kaffee. (Yemek yiyorum. Ondan sonra kahve içeriz.) |
| davor | bundan/ondan önce | Ich putze. Davor ruhe ich mich aus. (Temizlik yapıyorum. Ondan önce dinleniyorum.) |
Uzun ve Kısa Karşılaştırması:
| Uzun Hali | Kısa Hali |
|---|---|
| Nach dem Essen können wir gehen. | Danach können wir gehen. |
| Beim Kochen höre ich Radio. | Dabei höre ich Radio. |
| Vor dem Putzen möchte ich ausruhen. | Davor möchte ich ausruhen. |
C. Edatlı Fiillerle Kullanım (Verben mit Präpositionen)
Almancada bazı fiiller sabit edatlarla kullanılır. Bu fiillerin nesnelerini tekrarlamak yerine da + edat yapısı kullanılır.
Önemli Fiiller ve Edatları:
| Fiil | Sabit Edat | Anlam |
|---|---|---|
| sich interessieren | für | ilgi duymak |
| sich freuen | auf | (gelecekte olacak bir şeye) sevinmek |
| sich ärgern | über | kızmak, sinir olmak |
| sich beschäftigen | mit | meşgul olmak, uğraşmak |
| sich kümmern | um | ilgilenmek, bakmak |
| warten | auf | beklemek |
| träumen | von | hayal kurmak, rüya görmek |
| Angst haben | vor | korkmak |
| sich gewöhnen | an | alışmak |
| sich verlassen | auf | güvenmek, emanet etmek |
Örnek Diyaloglar:
Ich interessiere mich für Politik. (Siyasetle ilgileniyorum.)
Interessierst du dich auch dafür? (Sen de bununla ilgileniyor musun?)
Ich freue mich auf das Wochenende. (Hafta sonuna seviniyorum.)
Freut ihr euch auch darauf? (Siz de buna seviniyor musunuz?)
3. KRİTİK KURAL: Nesneler vs. Kişiler
Bu konunun en çok karıştırılan noktası budur. Da + edat yapısı SADECE nesneler ve durumlar için kullanılır. Kişiler için ASLA kullanılmaz!
Nesneler İçin (Dinge)
- Soru: Wo + edat? → Cevap: Da + edat
- Wofür interessierst du dich? → Ich interessiere mich dafür.
Kişiler İçin (Personen)
- Soru: Edat + Wen/Wem? → Cevap: Edat + Şahıs Zamiri
- Für wen interessierst du dich? → Ich interessiere mich für ihn/sie.
⚠️ Önemli Uyarı
Bir insan için asla “dafür” veya “damit” diyemezsiniz. “Onunla” demek için kişi erkekse “mit ihm”, kadınsa “mit ihr” demelisiniz.
Tam Karşılaştırma Tablosu:
| Edat | Nesne Sorusu | Nesne Cevabı | Kişi Sorusu | Kişi Cevabı |
|---|---|---|---|---|
| über | Worüber? | darüber | Über wen? | über mich, dich, ihn… |
| um | Worum? | darum | Um wen? | um mich, dich, ihn… |
| auf | Worauf? | darauf | Auf wen? | auf mich, dich, ihn… |
| an | Woran? | daran | An wen? | an mich, dich, ihn… |
| mit | Womit? | damit | Mit wem? | mit mir, dir, ihm… |
| bei | Wobei? | dabei | Bei wem? | bei mir, dir, ihm… |
| von | Wovon? | davon | Von wem? | von mir, dir, ihm… |
| vor | Wovor? | davor | Vor wem? | vor mir, dir, ihm… |
| für | Wofür? | dafür | Für wen? | für mich, dich, ihn… |
| nach | Wonach? | danach | Nach wem? | nach mir, dir, ihm… |
Pratik Örnek:
Nesne (Film):
Interessierst du dich für Filme? — Ja, ich interessiere mich
dafür. ✅Kişi (Woody Allen):
Interessierst du dich für Woody Allen? — Ja, ich
interessiere mich für ihn. ✅Ja, ich interessiere mich dafür.❌
(Woody Allen bir kişi, nesne değil!)
4. Yan Cümlelerde Kullanım (Nebensätze)
Da + edat yapısı, yan cümlelerle birlikte de kullanılabilir. Bu durumda zamir, yan cümlenin tamamını temsil eder. Bazı durumlarda da- kelimesi, arkadan gelecek olan bir yan cümleye (dass-Satz, ob-Satz veya Infinitivsatz) işaret eder.
Yapı: Ana cümle + da + edat, + yan cümle (açıklama)
Örnek 1:
Ich freue mich darauf, dass du morgen kommst. (Yarın gelecek olmana seviniyorum.)
Burada darauf, tüm yan cümlenin (dass du morgen kommst) yerine geçiyor.
Örnek 2:
Erinnere mich bitte daran, das Licht auszumachen. (Lütfen bana ışığı kapatmayı hatırlat.)
Burada daran, “ışığı kapatma eylemini” işaret eder.
Daha Fazla Örnek:
Interessierst du dich dafür, welche Filmstars zum Festival kommen?
(Film yıldızlarının festivale gelmesiyle ilgileniyor musun?)Ich erinnere mich daran, wie es war, als ich nach Deutschland kam.
(Almanya’ya geldiğimde nasıl olduğunu hatırlıyorum.)Ich ärgere mich darüber, dass es so viele Probleme gibt.
(Bu kadar çok problem olmasına kızıyorum.)
5. Soru Biçimleri: Wo(r)- Bileşikleri
Bu yapıların soru halleri de benzer bir mantıkla wo- ekiyle kurulur.
- Wofür interessierst du dich? (Neye ilgi duyuyorsun?)
- Worauf wartest du? (Neyi bekliyorsun?)
- Womit schreibst du? (Neyle yazıyorsun?)
Yaygın Hatalar ve Doğruları
| ❌ Yanlış | ✅ Doğru | Açıklama |
|---|---|---|
| Ich warte daauf. | Ich warte darauf. | Sesli harf = r eklenir |
| Interessierst du dich für Woody Allen? Ja, dafür. | Ja, für ihn. | Kişi = edat + zamir |
| Ich freue mich auf das Wochenende. Ich freue mich auch auf das Wochenende. | Ich freue mich auch darauf. | Tekrardan kaçın |
Özet: 3 Altın Kural
- Nesne/Durum için: Wo + edat (soru) → Da + edat (cevap)
- Kişi için: Edat + Wen/Wem (soru) → Edat + Şahıs Zamiri (cevap)
- Sesli harfle başlayan edatlarda: Araya “r” eklenir (darauf, darüber,
daran…)
İnteraktif Alıştırmalar
Aşağıdaki cümleleri doğru Da- bileşiği veya edat+zamir yapısıyla tamamlayın. Cevabınızı kontrol etmek için kutucuğa tıklayın.
Soru 1: Ich interessiere mich für Musik. Interessierst du dich auch ______? (Buna)
Cevap: dafür
Açıklama: “Musik” (Müzik) bir nesne/kavramdır, kişi değildir. Edatımız “für”. Bu yüzden dafür kullanılır.
Soru 2: Er wartet auf den Bus. Wartest du auch ______? (Bunu)
Cevap: darauf
Açıklama: “Bus” (Otobüs) bir nesnedir. Edatımız “auf” sesli harfle başlıyor, araya “r” girer: darauf.
Soru 3: Wir warten auf Thomas. Wartet ihr auch ______? (Onu – Kişi)
Cevap: auf ihn
Açıklama: “Thomas” bir kişidir. Kişilerde da- bileşiği (darauf) KULLANILMAZ. Edat (auf) + Şahıs Zamiri (ihn) kullanılır.
Soru 4: Sie spricht mit ihrer Schwester. Sprichst du auch ______ ihr? (Onunla – Kişi)
Cevap: mit
Açıklama: “Schwester” (Kız kardeş) bir kişidir. Bu yüzden “damit” olmaz. Mit + Dativ Zamir (sie -> ihr) = mit ihr.
Soru 5: ______ hast du Angst? – Vor Spinnen. (Neyden?)
Cevap: Wovor
Açıklama: “Spinnen” (Örümcekler) nesne/hayvan kategorisindedir. Soru sorarken Wo + vor = Wovor kullanılır.
Soru 6: Wir träumen von einer Reise. Träumt ihr auch ______? (Bundan)
Cevap: davon
Açıklama: “Reise” (Seyahat) bir kavramdır. Edatımız “von”. Bu yüzden davon kullanılır.
Alıştırma: Kişi mi Nesne mi?
Aşağıdaki cümlelerde doğru yapıyı seçin:
Soru 7: Interessierst du dich für Sport? → Ja, ich interessiere mich ______.
Cevap: dafür ✅
Açıklama: “Sport” bir kavramdır, kişi değil. Bu yüzden dafür kullanılır. “für ihn” ❌ yanlış olurdu.
Soru 8: Interessierst du dich für Angela Merkel? → Ja, ich interessiere mich ______.
Cevap: für sie ✅
Açıklama: “Angela Merkel” bir kişidir (kadın). Bu yüzden “dafür” ❌ yanlış olur. Edat + Zamir = für sie.
Soru 9: Wartest du auf das Ergebnis? → Ja, ich warte ______.
Cevap: darauf ✅
Açıklama: “Ergebnis” (Sonuç) bir kavramdır. “auf” sesli harfle başlıyor, araya “r” girer: darauf.
Soru 10: Wartest du auf deinen Vater? → Ja, ich warte ______.
Cevap: auf ihn ✅
Açıklama: “Vater” (Baba) bir kişidir. Bu yüzden “darauf” ❌ yanlış olur. Edat + Zamir = auf ihn.
İlgili Almanca Konular
- B1 Almanca Dativ Dönüşlü Zamirler (Reflexivpronomen) – Sich freuen, sich ärgern… Dönüşlü fiillerin temelini (reflexiv) burada öğrenin ki edatlı hallerini daha iyi kavrayın.
- Almanca Fiiller – Almancanın en önemli yapı taşı olan fiil türlerini ve kullanım mantığını keşfedin.
- Almanca Fiil Çekimleri – Fiillerin kişilere göre nasıl çekimlendiğini (ich interessiere, du interessierst) hatırlamak için harika bir özet.
- Almanca İsmin Halleri (Nominativ, Akkusativ, Dativ, Genitiv) – Akkusativ ve Dativ ayrımını netleştirmek için ismin halleri konu anlatımına göz atın.
- Genitiv Edatlar (während, wegen, trotz) – İleri seviye edat kullanımı için Genitiv edatlarına giriş yapın.
Präpositionaladverbien Nedir? (da- + Präposition)
Bir cümlede daha önce bahsettiğimiz bir nesneyi, kavramı veya tüm bir durumu tekrar etmemek için “da-” ile başlayan bu yapıları kullanırız. Türkçedeki “buna”, “ondan sonra”, “bununla” gibi karşılıklara denk gelir.
Almancada “da” ne zaman “r” harfi alır?
Eğer edat sesli bir harfle (a, e, i, o, u) başlıyorsa (örneğin: auf, an, über, in, um), “da” ile edat arasına kaynaştırma harfi olarak “r” girer. Örnek: da-r-auf (darauf), da-r-über (darüber).
İnsanlar için “dafür” veya “damit” kullanılabilir mi?
Hayır, kesinlikle kullanılamaz. Da- ve Wo- bileşikleri sadece nesneler, hayvanlar ve soyut kavramlar için geçerlidir. İnsanlar için her zaman Prepozisyon + Şahıs Zamiri (für ihn, mit ihr, auf wen vb.) kullanılmalıdır.
“Damit” ve “Dafür” arasındaki fark nedir?
Fark, kullandıkları edattan gelir. “Damit” (da + mit) “bununla” anlamına gelirken, “Dafür” (da + für) “bunun için” anlamına gelir. Hangi fiilin hangi edatı aldığına göre seçim yapılır.
Wo- soruları ne zaman kullanılır?
Wo- soruları (Wofür, Woran, Womit), nesneler veya durumlar hakkında soru sorarken kullanılır. “Neye?”, “Neyle?”, “Neyden?” gibi anlamlar taşır. Kişileri sorarken kullanılmaz.
Saygılarımızla
Editör: Ahmet K. (Aschaffenburg’dan Sevgilerle 🇩🇪)
AlmancaABC Eğitim Koordinatörü & Expat
Almanca öğrenmek ABC kadar kolay! 🇩🇪 ❤️ 🇹🇷
AlmancaABC‘de videolar, A1, A2, B1 konu anlatımları, kelime listeleri ve Almanca öğrenmek için ihtiyacın olan her şey seni bekliyor!
Hemen takip et, değişimi fark et!