Almanca İyelik Sıfatları (Possessivartikel: mein, dein, sein…)

Almanca iyelik sıfatları (Possessivartikel), bir ismin kime ait olduğunu veya kiminle ilişkili olduğunu belirtir: mein Buch (benim kitabım), deine Mutter (senin annen), unser Haus (bizim evimiz). Mein, dein, sein, ihr, unser, euer ve nezaket hitabındaki Ihr, isimden önce kullanılır; aldıkları ek, o ismin cinsiyetine, tekil/çoğul oluşuna ve cümledeki hâline göre değişir.

Bu derste önce sahip bildiren sözcüğü seçeceksiniz, sonra doğru eki bulacaksınız. A1 düzeyinde Nominativ ve Akkusativ ile başlayabilir, Dativ bölümünde günlük kullanımınızı genişletebilirsiniz. Genitiv tablosu ise dört hâli birlikte görmeniz için yer alıyor.

Almanca İyelik Sıfatları (Possessivartikel) Nedir?

Possessivartikel, Türkçe derslerde “iyelik sıfatı”, “sahiplik sıfatı” veya “aitlik artikeli” diye de adlandırılır. Buradaki iyelik yalnız mülkiyet değildir: meine Schwester (kız kardeşim), mein Arzt (doktorum) ve unsere Schule (okulumuz) bir ilişkiyi de anlatır. Almancada sözcük isme eşlik eder; bu isim cümlede özne de olabilir, nesne de.

• Mein Bruder wohnt in Ankara. — Erkek kardeşim Ankara’da yaşıyor. İsim grubu özne.
• Ich besuche meinen Bruder. — Erkek kardeşimi ziyaret ediyorum. İsim grubu Akkusativ nesne.

İyelik artikeli, bu yapılarda der, die, das veya ein, eine ile yan yana gelmez: mein Buch dersiniz; das mein Buch demezsiniz. İsimleri artikelleriyle öğrenmeniz, iyelik ekini seçmenizi kolaylaştırır.

Doğru Biçimi İki Adımda Seçin

1. Sahip kim? Ben → mein-, Paul → sein-, Anna → ihr-. Bu seçim iyelik sözcüğünün kökünü belirler.
2. İsim hangisi ve hangi hâlde? die Tasche Nominativde -e alır; der Vater Akkusativde -en alır. Bu seçim sona gelecek eki belirler.

• Paul hat eine Tasche. Seine Tasche ist blau. — Paul’ün bir çantası var. Onun çantası mavi. Sahip Paul olduğu için sein-; çanta die Tasche ve Nominativ olduğu için -e.
• Anna besucht ihren Vater. — Anna babasını ziyaret ediyor. Sahip Anna olduğu için ihr-; baba der Vater ve Akkusativ olduğu için -en.

Sahip her zaman cümlenin öznesi değildir. Anna, Paul’ün babasından söz ediyorsa Anna spricht über seinen Vater. (Anna onun, yani Paul’ün babası hakkında konuşuyor.) diyebilirsiniz. Anna’nın kendi babası kastedilirse ihren Vater olur. Önce kimin ilişkisi anlatılıyor, onu belirleyin.

Görsele tıkladığınızda tam boy görünüm yeni sekmede açılır. Aynı bilgiler aşağıdaki metin ve tablolarda da yer alıyor.

Mein, Dein, Sein, Ihr, Unser, Euer: Sahibi Belirten Kökler

Kişi zamiri ile iyelik sözcüğünü ayırın: ich “ben”, mein “benim”; du “sen”, dein “senin” demektir. Tablodaki tire, köke ek gelebileceğini gösterir; cümlede tire yazılmaz. Kişi zamirlerini henüz tanımıyorsanız önce bu biçimleri gözden geçirin.

Dar ekranda tabloları yana kaydırabilirsiniz.

Tekil Zamirler İçin İyelik Sıfatları

Ich, du, er, sie, es tekil kişi zamirleridir. Buna karşılık yanlarındaki eşya veya kişi tekil de çoğul da olabilir: mein Buch (kitabım) ve meine Bücher (kitaplarım). Sahip sayısıyla sahip olunanların sayısı aynı şey değildir.

Çoğul Zamirler İçin İyelik Sıfatları

Wir, ihr, sie çoğul sahipleri gösterir: unser Auto (arabamız), euer Auto (arabanız), ihr Auto (onların arabası). Üçünde de araba tektir. Nezaket hitabı Sie ise bir veya birden fazla kişiye yöneltilebilir; sırf birden fazla kişiye söylendiği için üçüncü kişi hitabı sayılmaz.

Nominativ İyelik Sıfatları: Mein mi, Meine mi?

Nominativde tekil der ve das isimler için ek gelmez; tekil die ve bütün çoğul isimler için -e gelir. Bu kuralı diğer hâllere aynen taşımayın: mein Vater, Akkusativde meinen Vater olur. Nominativ çoğunlukla öznenin ve sein gibi fiillerden sonra kullanılan isim grubunun hâlidir.

Mein / Meine: Benim

Mein Vater arbeitet. Meine Mutter liest. — Babam çalışıyor. Annem okuyor. İki isim de Nominativde. Sahip aynı kişi olsa da der Vater ve die Mutter farklı ek seçtirir. Das sind meine Bücher. (Bunlar benim kitaplarım.) cümlesinde çoğul olduğu için meine kullanılır.

Dein / Deine: Samimi Tekil Hitap

Ist das dein Handy? Sind das deine Schlüssel? — Bu senin telefonun mu? Bunlar senin anahtarların mı? (Samimi tekil hitap.) Almanca dein ve deine, du hitabına bağlıdır; nezaket hitabı için Ihr seçilir. Almancadaki samimi tekil hitabı Türkçede “sen/senin”, nezaket hitabını “siz/sizin” diye ayırabilirsiniz.

Sein / Seine: Er İçin “Onun”

Paul ist hier. Sein Bruder kommt später. — Paul burada. Onun erkek kardeşi daha sonra geliyor. Sein burada “olmak” fiili değildir; isimden önceki iyelik artikelidir. Seine Schwester (onun kız kardeşi) ifadesindeki -e, Paul’den değil die Schwester isminden gelir.

Ihr / Ihre: Tekil Sie İçin “Onun”

Anna ist hier. Ihr Bruder kommt später. Ihre Schwester bleibt zu Hause. — Anna burada. Onun erkek kardeşi daha sonra geliyor. Onun kız kardeşi evde kalıyor. Buradaki kök Anna’ya gönderme yapan sie zamirine bağlıdır. Cümle başındaki Ihr büyük harfle yazıldığı için otomatik olarak nezaket hitabı olmaz; bağlamı okuyun.

Sein / Seine: Es İçin “Onun”

Das Kind sucht seine Tasche. — Çocuk çantasını arıyor. Das Kind dilbilgisel olarak nötrdür; es ile anıldığında iyelik kökü sein- olur. Nötr, “biyolojik cinsiyeti olmayan” demek değildir. Kişinin doğal cinsiyetine göre gönderme yapılan bağlamlar da vardır; buradaki tablo dilbilgisel uyumu gösterir. Das Hotel und seine Zimmer (otel ve odaları) gibi kişi dışındaki ilişkilerde de sein- kullanılır.

Unser / Unsere: Bizim

Unser Haus ist klein. Unsere Wohnung ist hell. — Evimiz küçük. Dairemiz aydınlık. Nominativde das Haus için unser, die Wohnung için unsere olur. Wir wohnen in unserem Haus. (Evimizde yaşıyoruz.) cümlesindeki unserem ise yer bildiren Dativ kullanımından gelir.

Euer / Eure: Samimi Çoğul “Sizin”

Kinder, ist das euer Zimmer? Wo sind eure Bücher? — Çocuklar, bu odanız mı? Kitaplarınız nerede? Euer, samimi çoğul ihr hitabına aittir. Ek geldiğinde içteki e çoğu zaman düşer: euer → eure, euren, eurem, eurer, eures. Euere, eueren, euerem gibi e’yi koruyan biçimler de geçerlidir. Bu derste yaygın kısa biçimleri kullanıyoruz. Ek almayan biçimi eur diye yazmayın; euer Vater doğrudur.

Ihr / Ihre: Çoğul Sie İçin “Onların”

Anna und Paul haben ein Auto. Ihr Auto ist rot. — Anna ve Paul’ün bir arabası var. Onların arabası kırmızı. Sahipler çoğul, araba tekil. Ihre Autos derseniz arabalar çoğul olur. Tekil sie için “onun”, çoğul sie için “onların” anlamı taşıyan biçimler aynıdır; kastedileni önceki cümleden anlarsınız.

Ihr / Ihre: Nezaket Hitabında “Sizin”

Frau Kaya, ist das Ihre Tasche? Herr und Frau Kaya, steht Ihr Auto hier? — Kaya Hanım, bu çantanız mı? Kaya çifti, arabanız burada mı? Nezaket hitabında Ihr ve bütün çekimleri cümlenin ortasında da büyük yazılır: Ihre, Ihren, Ihrem, Ihrer, Ihres. Sözcüğün sonundaki ek hitap edilen kişinin sayısından değil, yanındaki isimden ve hâlinden gelir.

İyelik Sıfatlarının Dört Hâlde Çekimi

Hâli yalnız Türkçe çevirinin ekine bakarak seçmeyin. Almancada fiilin kullanımı, edat ve isim grubunun görevi belirleyicidir. Besuchen Akkusativ, helfen Dativ ister; mit edatından sonra Dativ gelir. Ayrıntılı başlangıç için Almanca ismin hâlleri dersini kullanabilirsiniz.

Aynı ek düzenini başka köklere de uygulayabilirsiniz: meinem Vater → deinem Vater → seinem Vater → ihrem Vater → unserem Vater → eurem Vater → Ihrem Vater. Kök değişir, isim maskulinum Dativ olduğu için -em kalır. Unser- içindeki son er kökün parçasıdır; bunu Dativ ekiyle karıştırmayın.

Akkusativ: Meinen, Deinen, Seinen Ne Zaman Kullanılır?

Akkusativde maskulinum tekil isimle -en kullanılır. Femininum, neutrum ve çoğul iyelik biçimleri Nominativdekiyle aynı görünür. Bu, dört hâlin tümünde aynı kalacakları anlamına gelmez.

• Ich sehe meinen Vater. — Babamı görüyorum.
• Du suchst deine Tasche. — Çantanı arıyorsun. (Samimi tekil hitap.)
• Paul liest sein Buch. — Paul kitabını okuyor.
• Anna findet ihre Schlüssel. — Anna anahtarlarını buluyor.

Nominativ–Akkusativ farkını aynı kelimeyle çalışın: Mein Bruder kommt. (Erkek kardeşim geliyor.) → Ich sehe meinen Bruder. (Erkek kardeşimi görüyorum.) Sahip yine “ben”; değişen, erkek kardeşin cümledeki görevi.

Dativ: Meinem, Meiner, Meinen

Dativde maskulinum ve neutrum için -em, femininum için -er, çoğul için -en kullanılır. Çoğul ismin kendisine de gerekiyorsa -n gelir: meine Bücher → mit meinen Büchern. Zaten -n/-en ile biten veya çoğulu -s alan isimlere bir -n daha eklenmez: mit meinen Eltern, mit meinen Autos.

• Ich helfe meinem Vater. — Babama yardım ediyorum.
• Paul telefoniert mit seiner Mutter. — Paul annesiyle telefonda konuşuyor.
• Anna spielt mit ihrem Kind. — Anna çocuğuyla oynuyor.
• Wir fahren mit unseren Freunden. — Arkadaşlarımızla gidiyoruz.

Türkçedeki “nereye?” sorusu her zaman Almanca Dativ demek değildir. Wir gehen in unser Haus. (Evimizin içine giriyoruz.) cümlesinde yönelinen yer Akkusativ; Wir sind in unserem Haus. (Evimizdeyiz.) cümlesinde bulunulan yer Dativdir. Fiil veya edatı ezberlerken örnek cümleyi de öğrenin. Dativ ve çoğul isim biçimleri bu ayrımı pekiştirir.

Genitiv: Meines Vaters, Meiner Mutter

Genitivde maskulinum ve neutrum tekilde -es, femininum ve çoğulda -er gelir. Maskulinum ve neutrum isimler de çoğunlukla -(e)s alır. N-deklinasyon isimlerinin ve bazı başka isimlerin çekimi farklıdır; tabloya bakarak her isme otomatik -s eklemeyin.

• Das Auto meines Vaters ist alt. — Babamın arabası eski.
• Die Tasche meiner Mutter ist blau. — Annemin çantası mavi.
• Das Zimmer meines Kindes ist klein. — Çocuğumun odası küçük.
• Die Namen meiner Freunde stehen hier. — Arkadaşlarımın adları burada yazıyor.

A1 çalışmalarında önce günlük Nominativ, Akkusativ ve Dativ örneklerini rahatça kurun. Genitiv bölümünü bu biçimlerin devamı olarak okuyun; dört hâli bir günde ezberlemek zorunda değilsiniz.

Ihr, Ihre, Ihren: Anlamı Bağlamdan, Eki İsimden Bulun

Ihre Tasche tek bir çantayı, Ihre Taschen birden fazla çantayı gösterebilir. -e tek başına “sahipler çoğul” anlamına gelmez. Benzer biçimde ihr Vater içindeki iyelik sözcüğüyle Ihr seid hier. (Buradasınız; samimi çoğul.) cümlesindeki kişi zamiri aynı görevde değildir.

Possessivartikel ve Possessivpronomen Arasındaki Fark

Possessivartikel: İsme Eşlik Eder

Das ist mein Stift. — Bu benim kalemim. Mein yanında Stift ismi bulunduğu için bu derste Possessivartikel olarak incelenir. Aynı görevdeki sözcüklere bazı kaynaklarda geniş anlamıyla Possessivpronomen de denebilir; öğrenirken terimden önce cümledeki görevi ayırt edin.

Possessivpronomen: İsmin Yerini Tutar

Ist das dein Stift? — Ja, das ist meiner. — Bu senin kalemin mi? — Evet, benimki. (Soruda samimi tekil hitap.) İkinci cevapta Stift tekrar edilmez. Meiner bu isim grubunun yerini tutar; bu yüzden mein Stift ile aynı biçimde değildir. Bu dersin konusu isme eşlik eden biçimlerdir. Tek başına kullanılan çekimler için iyelik zamirleri; iki yapıyı birlikte çalışmak için iyelik zamirleri ve sıfatları arasındaki fark dersini açabilirsiniz.

Günlük Konuşmalarda İyelik Sıfatları

• Tanışma: Wie ist Ihr Name? — Mein Name ist Deniz Kaya. — Adınız nedir? — Adım Deniz Kaya.
• Kayıp eşya: Ist das Ihre Tasche? — Nein, meine Tasche ist schwarz. — Bu çantanız mı? — Hayır, benim çantam siyah.
• Aile: Wo wohnt eure Mutter? — Unsere Mutter wohnt in Izmir. — Anneniz nerede yaşıyor? — Annemiz İzmir’de yaşıyor. (Soruda samimi çoğul hitap.)
• Ziyaret: Besuchst du deinen Bruder? — Ja, ich besuche meinen Bruder am Samstag. — Erkek kardeşini ziyaret ediyor musun? — Evet, erkek kardeşimi cumartesi günü ziyaret ediyorum. (Soruda samimi tekil hitap.)
• Birlikte yolculuk: Fahren Sie mit Ihrem Auto? — Ja, wir fahren mit unserem Auto. — Arabanızla mı gidiyorsunuz? — Evet, arabamızla gidiyoruz. (Soruda iki kişiye nezaket hitabı.)

Sık Yapılan Hatalar

• Yanlış: mein Mutter → Doğru: meine Mutter. Die Mutter Nominativ femininum olduğu için -e gerekir.
• Yanlış: Ich sehe mein Vater. → Doğru: Ich sehe meinen Vater. Maskulinum Akkusativde -en kullanılır.
• Yanlış: mit meine Freunde → Doğru: mit meinen Freunden. Hem iyelik sözcüğü hem çoğul isim Dativ çekimini alır.
• Yanlış: eur Buch → Doğru: euer Buch. Ek almayan biçimin içindeki e düşürülmez.
• Yanlış: “Euere her zaman hatalıdır.” → Doğru: eure ve euere ikisi de geçerlidir.
• Yanlış: “Sein yalnız erkek eşyalarını anlatır.” → Doğru: Kök, gönderme yapılan sahipten; ek ise yanındaki isimden seçilir. Paul und seine Tasche doğrudur.
• Yanlış: “Cümle başındaki Ihr mutlaka sizin demektir.” → Doğru: Cümle başında “onun”, “onların” ve “sizin” biçimleri aynı görünebilir; bağlam gerekir.

24 Cevaplı Possessivartikel Alıştırması

Boşluklara sahip ve hâl bilgisine göre uygun biçimi yazın. Her cevabı açmadan önce kökü ve eki ayrı söyleyin. Samimi hitap sorularında du/ihr, nezaket hitabında Sie kullanılacağı özellikle belirtilmiştir.

1–9: Nominativde Sahip ve Ek Seçimi

10–20: Akkusativ, Dativ ve Genitiv

21–24: Hata Düzeltme ve Cümle Dönüştürme

Sık Sorulan Sorular

Kendi Cümlelerinizle Pekiştirin

1. Üç isim seçin: der Stift, die Tasche, das Buch. Önce mein-, sonra unser- ile Nominativde yazın.
2. Aynı isimleri Ich suche … ile Akkusative taşıyın. Maskulinumda gelen -en ekini kontrol edin.
3. Mit meinem Stift, mit meiner Tasche, mit meinem Buch örneklerinde Dativ eklerini karşılaştırın. Ardından çoğul mit meinen Büchern biçimini ekleyin.

Yeni isimlerle çalışmak için artikelli A1 kelime listesi ve PDF seçeneklerini kullanabilirsiniz. Temel cümleleri rahatça kurduğunuzda sıradaki ders Almanca modal fiiller (Modalverben): Ich muss meinen Bruder anrufen. (Erkek kardeşimi aramam gerekiyor.) gibi cümlelerde iyelik sıfatlarını yeniden kullanacaksınız.