Artikeller (der, die, das) Kurallar & Örnekler

Almanca artikeller, isimlerle kullanılan der, die, das, ein, eine gibi sözcüklerdir. Bir ismin cinsiyetini, belirli olup olmadığını ve cümledeki hâlini anlamanıza yardımcı olurlar. Der Tisch “masa”, ein Tisch ise bağlama göre “bir masa” demektir.

Önce kelimeyi artikeliyle tanıyacağız. Sonra bilinen bir şeyden, herhangi bir şeyden ve bir şeyin yokluğundan söz ederken hangi biçimi seçtiğinizi inceleyeceğiz. Çekim tabloları, günlük konuşmalar ve cevaplı alıştırmalar bu ayrımı cümle içinde çalışmanızı sağlayacak.

Almanca Artikel Nedir?

Almanca isimlerin Maskulinum (eril), Femininum (dişil) veya Neutrum (nötr) bir dilbilgisel cinsiyeti vardır. Sözlüklerde isimler çoğunlukla Nominativ tekil biçimleriyle gösterilir: der Tisch, die Lampe, das Buch. Buradaki artikel, yeni kelimeyi öğrenirken saklamanız gereken bilginin bir parçasıdır.

• der Tisch — masa; maskulinum
• die Lampe — lamba; femininum
• das Buch — kitap; neutrum

Dilbilgisel cinsiyet, biyolojik cinsiyetle aynı değildir. “Kız çocuğu” anlamındaki das Mädchen nötrdür. Masa, çanta ve ev gibi nesnelerin de dilbilgisel cinsiyeti bulunur. Bu nedenle bir nesnenin görünüşünden yola çıkarak artikelini tahmin etmek yerine kelimeyi der Tisch veya die Tasche biçiminde öğrenin.

İsmin cinsiyeti sabit kalır; cümlede kullanılan artikel biçimi değişebilir. Der Mann, den Mann, dem Mann aynı ismin farklı hâlleridir. Ayrıca her isim her cümlede mutlaka artikel almaz. Artikelsiz kullanımın hangi durumlarda ortaya çıktığını aşağıda ayrıca göreceksiniz.

Artikeller neden önemli?

Artikel, hangi isim grubundan söz edildiğini ve bu grubun cümledeki görevini anlamanıza yardım eder. Türkçede “Masayı görüyorum.” derken belirtme ekini isme getirirsiniz. Almancada Ich sehe den Tisch. cümlesinde maskulinum isim grubunun Akkusativ biçimi den üzerinden görülür.

Bu karşılaştırma yalnızca örnekteki kullanımı açıklar. Türkçedeki eklerle Almancadaki hâller her zaman bire bir örtüşmez: Ich brauche einen Stift. (Bir kaleme ihtiyacım var.) cümlesinde Türkçe çeviri “kaleme” olsa da Almancada brauchen fiili Akkusativ ister.

Öğrenirken üç bilgiyi birlikte düşünün: isim hangi cinsiyette, tekil mi çoğul mu ve cümlede hangi hâlde? Hangi şeyin kastedildiğini belirledikten sonra bu bilgilere göre der/ein/kein ailesinin uygun biçimini seçebilirsiniz.

Artikel Tablosu (der, die, das, ein, eine vb.)

Tabloda her cinsiyet için üç kullanım birlikte gösteriliyor: belirli, belirsiz ve olumsuz. Önce ismin cinsiyetinin sütununu bulun, sonra gereken hâlin satırına geçin. Örneğin der Mann ile Akkusativde belirsiz kullanım arıyorsanız einen Mann biçimine ulaşırsınız.

Tablo görseline tıklarsanız tam boy görünüm yeni sekmede açılır.

Her hücrede sıra belirli / belirsiz / olumsuz biçimdir. “—” işareti ein/eine biçimlerinin çoğul karşılığı olmadığını gösterir. Dativ çoğulda birçok isim ayrıca -n, Genitiv tekil maskulinum ve neutrumda birçok isim -s/-es alır. Bu isim değişimlerini ilgili hâl bölümünde örneklerle çalışacağız.

Tabloyu uygulamak için önce der Mann sütununda der → den → dem → des değişimini takip edin. Ardından die Frau ile karşılaştırın: die → die → der → der. Böylece aynı der biçiminin her yerde “eril isim” anlamına gelmediğini de görebilirsiniz.

Temel Artikel Türleri ve Kullanımları

Temel ayrım, belirli artikel ile belirsiz artikel arasındadır. Kein ise isimleri olumsuzlayan bir artikel sözcüğüdür. Öğrenmeyi kolaylaştırmak için bu üç kullanımı ayrı ayrı inceleyeceğiz. Aşağıdaki kısa örneklerde verilen der/ein/kein biçimleri Nominativ tekile aittir.

A. Belirli Artikeller (der, die, das)

Belirli artikel, konuşanların hangi kişi veya şeyden söz edildiğini anlayabildiği durumlarda kullanılır. Bu bilgi daha önce söylenmiş olabilir, bulunduğunuz ortamdan anlaşılabilir veya genel olarak biliniyor olabilir. Bir şeyi ilk kez anıyor olmanız tek başına belirsiz artikel kullanmanızı zorunlu kılmaz.

• Der Stift ist blau. — Kalem mavi. Hangi kalemin kastedildiği biliniyor.
• Wo ist der Schlüssel? — Anahtar nerede? Konuşanlar hangi anahtardan söz edildiğini biliyor.
• Die Sonne scheint. — Güneş parlıyor. Güneşi önce başka bir cümlede tanıtmanız gerekmez.

Görseldeki “bu, şu, o” karşılıkları belirli olma fikrini hatırlatabilir; ancak artikeller Türkçeye her zaman bu sözcüklerle çevrilmez. Der Mann kommt. çoğu bağlamda doğal olarak “Adam geliyor.” demektir. İngilizcedeki the benzer bir işlev taşır, fakat iki dilin bütün kullanımları aynı değildir.

Bir kez tanıtılmış şeyin yeniden anılmasına bakalım: Hier ist ein Schlüssel. Der Schlüssel ist klein. (Burada bir anahtar var. Anahtar küçük.) İkinci cümlede ilk cümledeki anahtardan söz edildiği için belirli artikel kullanılır.

Bu görselde Nominativ, Akkusativ ve Dativ satırlarını karşılaştırın. Maskulinum tekilde der Mann → den Mann → dem Mann değişir. Die Frau, Dativde der Frau olur. İsimlerin cinsiyeti aynı kalırken hâl değişir.

Dativ çoğulda den Freunden gibi isimlere çoğu zaman -n eklenir. Ancak çoğulu zaten -n veya -s ile biten isimlere ikinci bir -n eklenmez: den Frauen, den Autos. Görseldeki den Autos örneğini de bu kuralla okuyun.

B. Belirsiz Artikeller (ein, eine)

Tekil bir kişi veya şey tanıtılırken, hangisi olduğu özellikle belirtilmiyorsa çoğu zaman belirsiz artikel kullanılır. Nominativ tekilde maskulinum ve neutrum isimlerde ein, femininum isimlerde eine gelir.

• Das ist ein Tisch. — Bu bir masa.
• Das ist ein Buch. — Bu bir kitap.
• Das ist eine Tasche. — Bu bir çanta.
• Ein Mann steht vor der Tür. — Kapının önünde bir adam duruyor.

Artikelin biçimi yalnızca belirsizliğe göre belirlenmez; hâli de hesaba katmanız gerekir. Ich sehe einen Mann. (Bir adam görüyorum.) cümlesinde sehen fiilinin nesnesi Akkusativdedir. Bu nedenle maskulinum isimle ein yerine einen kullanılır.

Görselde maskulinum sütununu yukarıdan aşağı okuyun: ein Mann, einen Tisch, einem Freund. Neutrum sütununda Nominativ ve Akkusativde ein korunur; Dativde einem olur. Femininumda eine → eine → einer biçimleri görülür. Türkçe çeviride bunların hepsi bağlama göre “bir” içerebilir; Almanca biçim cümledeki göreve göre seçilir.

Ein/eine biçimlerinin çoğulu yoktur. Görselin çoğul sütunundaki çizgi bu yüzden bulunur. Ich lese Bücher. (Kitap okuyorum.) genel bir ifadedir. Ich lese die Bücher. (Kitapları okuyorum.) ise belirli kitapları anlatır. Çoğul ismin nasıl kurulduğunu Almanca çoğul yapma kuralları konusunda ayrıca çalışabilirsiniz.

C. Olumsuz Artikeller (kein, keine)

Kein, belirsiz artikelin olumsuz karşılığı olarak kullanılabilir. Ayrıca artikelsiz kullanılan genel çoğul ve madde adlarını da olumsuzlar. Türkçeye bağlama göre “bir … değil”, “hiç … yok” veya başka bir olumsuz ifadeyle çevrilir.

• Das ist kein Tisch. — Bu bir masa değil.
• Ich habe keine Tasche. — Çantam yok.
• Ich habe kein Geld. — Param yok.
• Ich habe keine Bücher. — Kitabım yok.
• Ich sehe keinen Hund. — Hiç köpek görmüyorum.

Son örnekte Hund maskulinumdur ve sehen Akkusativ ister. Bu nedenle biçim keinen olur. “Olumsuzluk var” bilgisini bulduktan sonra cinsiyeti, sayıyı ve hâli de kontrol etmeniz gerekir.

Bu görseldeki der → kein, das → kein, die → keine eşleştirmeleri sözlükteki Nominativ tekil biçimlerini karşılaştırır. Çoğulda keine Bücher biçimi Nominativ ve Akkusativde kullanılır. Dativde keinen Büchern, Genitivde keiner Bücher olur; “keine bütün hâllerde aynı kalır” diye öğrenmeyin.

Belirli bir nesneden söz eden her cümlede der/die/das yerine doğrudan kein koyulmaz. Ich kaufe einen Tisch. → Ich kaufe keinen Tisch. (Masa almıyorum.) Genel olarak bir masa alınmadığı anlatılır. Ich kaufe den Tisch nicht. (O masayı almıyorum.) cümlesinde ise belirli masadan söz edilmeye devam edilir.

Bu seçim için kein ve nicht farkı açıklamasını; farklı cümle türleri için Almanca olumsuzlama dersini kullanabilirsiniz.

Artikel Seçimi: Hangi Kelime Hangi Artikeli Alır?

Bir kelimenin cinsiyetini anlamı veya son eki bazen tahmin etmenize yardımcı olur. Bazı ekler güçlü bir ipucudur; bazı sözcük sonları ise yalnızca sık görülen bir örüntüdür. Çizelgedeki örnekleri kelime aileleri olarak çalışın ve yeni kelimenin sözlük biçimini kontrol edin.

Örneğin die Freiheit, die Gesundheit, die Möglichkeit gibi sözcükler aynı cinsiyetteki türetme eklerini tanımanızı sağlar. Buna karşılık her -er ile biten isim eril değildir: der Teller, ama das Fenster. Görseldeki bütün sözcük sonlarını “benzer harfle biten her kelime aynı artikeli alır” biçiminde genellemeyin.

Der (Eril) Alan Kelimeler

• Erkek kişileri anlatan birçok isim: der Mann (adam), der Vater (baba), der Lehrer (erkek öğretmen).
• Hafta günü, ay ve mevsim adları: der Montag (pazartesi), der Januar (ocak), der Sommer (yaz).
• Yön adları: der Norden (kuzey), der Süden (güney).
• -ling ve -ismus gibi türetme ekleri: der Lehrling (çırak), der Optimismus (iyimserlik).

Görselde -ant, -ent, -eur, -ist gibi sözcük sonlarıyla birçok örnek bulunuyor. Bunları tek tek ezberlemek yerine iki kelime seçip cümlede kullanın: Der Journalist schreibt einen Artikel. (Gazeteci bir yazı yazıyor.) Der Friseur arbeitet heute. (Kuaför bugün çalışıyor.) Böylece artikel, kelimenin anlamı ve kullanımı birlikte hatırlanır.

Bir kelimenin yazılışındaki son harflerle gerçek türetme ekini ayırt etmek önemlidir. Örneğin der Termin sözcüğü -in harfleriyle biter; ama kadın meslek adı yapan -in ekiyle türetilmiş değildir.

Die (Dişil) Alan Kelimeler

• Kadın kişileri anlatan birçok isim: die Frau (kadın), die Mutter (anne), die Lehrerin (kadın öğretmen).
• -ung: die Zeitung (gazete), die Leitung (yönetim/hat).
• -heit/-keit: die Freiheit (özgürlük), die Gesundheit (sağlık), die Möglichkeit (olanak).
• -schaft: die Freundschaft (arkadaşlık).
• Dişil kişi ve meslek adı yapan -in: der Lehrer → die Lehrerin; der Student → die Studentin.

Çizelgedeki die Realität, die Version, die Grammatik gibi yabancı kökenli kelimeler de örnek olarak çalışılabilir. Çiçek adlarını da kelimeyle birlikte öğrenin: die Rose (gül), das Veilchen (menekşe). Aynı anlam grubunda farklı cinsiyetler bulunabilir; her kelimenin kendi artikelini kontrol edin.

Das (Nötr) Alan Kelimeler

• -chen/-lein küçültme ekleri: das Mädchen (kız çocuğu), das Bärchen (küçük ayı), das Büchlein (küçük kitap).
• İsim olarak kullanılan mastarlar: das Essen (yeme/yemek), das Lernen (öğrenme).
• Birçok yabancı kökenli örnek: das Thema (konu), das Dokument (belge), das Universum (evren).
• Bazı sık kullanılan isimler: das Baby (bebek), das Kind (çocuk), das Auto (araba).

Özellikle -nis ve -tum gruplarında istisnalar bulunur: das Zeugnis (belge/karne), ama die Kenntnis (bilgi); das Eigentum (mülkiyet), ama der Reichtum (zenginlik). Aynı biçimde das Thema ve die Firma aynı son harflere sahip olsa da aynı cinsiyette değildir.

Bu örnekler, neden tek bir “artikel bulma kuralı” ile bütün isimleri çözemediğinizi gösterir. Güvenilir bir ek gördüğünüzde tahmin edin, ardından kelimeyi kontrol edin. Dil adlarını ise Ich lerne Deutsch. gibi yaygın artikelsiz cümleleriyle birlikte çalışın.

Birleşik İsimlerde Artikel (Komposita)

İsimlerden oluşan birleşik kelimelerde son isim cinsiyeti belirler. Die Schule (okul) ile das Buch (kitap) birleşince das Schulbuch (okul kitabı) olur. Yeni kelimenin temel öğesi Buch olduğu için cinsiyet neutrumdur.

• die Schule + das Buch → das Schulbuch
• das Haus + die Tür → die Haustür
• das Haus + der Schlüssel → der Hausschlüssel

Birleşik kelimeyle çalışırken önce son ismi ayırın, onun artikelini belirleyin ve bütün kelimeyi birlikte okuyun. Sonra yeni kelimeyi bir cümlede kullanın: Die Haustür ist offen. (Evin kapısı açık.) Daha fazla örnek için Almanca birleşik kelimeler (Komposita) konusuna bakabilirsiniz.

İsmin Hâlleri: Artikeller Nasıl Değişir?

İsmin cümledeki görevi değiştiğinde artikelin biçimi de değişebilir. Almancada dört hâl vardır: Nominativ, Akkusativ, Dativ ve Genitiv. Sorular bu görevi bulmanıza yardımcı olur; ancak seçimi yalnızca Türkçe çevirideki eke bakarak yapmayın.

Görseldeki Wo? (Nerede?) ve Wohin? (Nereye?) soruları yer ve yön anlatımında yardımcı olur. Bunlar her Dativ veya Akkusativ kullanımına uygulanacak genel bir kural değildir. Özellikle iki hâlle kullanılabilen yer edatlarında anlam farkını gösterirler; aşağıda im Park ve in den Park örnekleriyle bu farkı göreceksiniz.

Okların gösterdiği sütunu bir isimle okuyun: der Hund → den Hund → dem Hund → des Hundes. Sonra her biçimi tek bir cümleye yerleştirin. Bu yöntem, tabloyu ezberlerken hangi değişimin hangi görev için yapıldığını anlamanızı sağlar.

a. Nominativ (Yalın Hâl)

Nominativ, en sık cümlenin öznesinde kullanılır. Özneyi bulmak için Wer? (Kim?) veya Was? (Ne?) sorusunu cümleye uygun biçimde sorabilirsiniz. Özne her zaman bir eylemi yapan kişi olmak zorunda değildir; bir durumun içinde olan kişi veya şey de olabilir.

• Der Mann kocht. — Adam yemek pişiriyor. Wer kocht? → Der Mann.
• Die Sonne scheint. — Güneş parlıyor. Was scheint? → Die Sonne.
• Das Baby schläft. — Bebek uyuyor.
• Die Kinder spielen. — Çocuklar oynuyor. Burada özne çoğuldur.

Der Mann ist müde. (Adam yorgun.) cümlesinde bir durum anlatılır; der Mann yine Nominativdedir. Sein, werden ve bleiben ile özneyi tanımlayan isim de Nominativ olabilir: Das ist ein Tisch. (Bu bir masa.)

Meslek bildiren isimler çoğu zaman artikelsiz kullanılır: Er ist Arzt. (O doktor.) Mesleği bir özellikle tanımlarken artikel de kullanılabilir: Er ist ein guter Arzt. (O iyi bir doktor.) Artikel seçimiyle Nominativ görevini iki ayrı bilgi olarak düşünün.

b. Akkusativ (Belirtme Hâli)

Akkusativ, sehen, haben, brauchen, kaufen, finden, suchen gibi fiillerin nesnesinde kullanılır. Bu nesneyi bulurken Wen? (Kimi?) veya Was? (Neyi?) sorusu yardımcı olur. Belirli artikelleri Nominativle karşılaştırdığınızda yalnızca maskulinum tekilde der → den değişir.

• Ich sehe den Mann. — Adamı görüyorum. Wen sehe ich? → Den Mann.
• Ich öffne das Fenster. — Pencereyi açıyorum.
• Ich kaufe die Tasche. — Çantayı satın alıyorum.
• Ich sehe die Kinder. — Çocukları görüyorum.

Belirsiz ve olumsuz biçimleri de aynı cinsiyet ve hâl bilgisiyle seçilir:

• Ich kaufe einen Apfel. — Bir elma satın alıyorum. Der Apfel → einen Apfel.
• Ich brauche eine Tasche. — Bir çantaya ihtiyacım var.
• Ich möchte ein Brot. — Bir ekmek istiyorum.
• Ich sehe keinen Hund. — Hiç köpek görmüyorum.

Einen, isimden önce kullanıldığında ein sözcüğünün maskulinum tekil Akkusativ biçimidir. Türkçede yine “bir” diye çevrilebilir; sonundaki -en başka bir sayı anlamı katmaz. Einem Dativ maskulinum/neutrum, eines ise Genitiv maskulinum/neutrum biçimidir. Bu yüzden kelimeyi cümleden ayırarak “ein mi, einen mi?” sorusunu tek başına çözemeyebilirsiniz.

Edatlar da hâl isteyebilir: für den Mann (adam için), ohne einen Stift (bir kalem olmadan). Bir isim grubunun önünde edat varsa onun istediği hâli de kontrol edin.

c. Dativ (Yönelme Hâli)

Dativ, bir şeyin verildiği kişiyi gösterebilir. Ayrıca helfen, danken, folgen, gehören, gefallen ve antworten gibi fiillerle kullanılır. Temel yardımcı soru Wem? (Kime?) sorusudur; hâlin seçimini fiilin veya edatın kullanım kalıbıyla birlikte öğrenin.

• Ich helfe dem Mann. — Adama yardım ediyorum.
• Ich danke der Frau. — Kadına teşekkür ediyorum.
• Ich gebe dem Kind ein Geschenk. — Çocuğa bir hediye veriyorum.
• Ich schreibe einem Freund. — Bir arkadaşa yazıyorum.
• Ich folge einer Katze. — Bir kediyi takip ediyorum. Folgen fiili Dativ ister.

Son örneğin Türkçe çevirisinde “kediyi” kullanılması, Almanca cümlenin Akkusativ olduğu anlamına gelmez. Folgen + Dativ kalıbını örnekle öğrenin. Aynı şekilde mit, nach, zu gibi edatlar da Dativ ister: mit einem Freund (bir arkadaşla).

İki nesneli bir cümlede görevler ayrı olabilir: Ich gebe dem Kind das Buch. (Çocuğa kitabı veriyorum.) Verilen şey das Buch Akkusativ, alıcı olan dem Kind Dativdedir.

Dativ çoğulda belirli artikel den olur. İsim çoğu zaman ayrıca -n alır: die Hunde → den Hunden, die Kinder → den Kindern. İsim zaten -n ile bitiyorsa veya çoğulu -s ile kuruluyorsa yeni bir -n eklenmez: den Frauen, den Autos.

d. Genitiv (Tamlayan Hâli)

Genitiv, isimler arasında sahiplik veya aitlik gibi ilişkiler kurar. Wessen? (Kimin? Neyin?) sorusu bu ilişkiyi bulmanıza yardımcı olur. Maskulinum ve neutrum tekilde belirli artikel des, belirsiz artikel eines olur; birçok isim de -s/-es alır.

• Das Auto des Mannes ist neu. — Adamın arabası yeni.
• Die Tasche der Frau ist rot. — Kadının çantası kırmızı.
• Das Spielzeug des Kindes ist kaputt. — Çocuğun oyuncağı bozuk.
• Die Bücher der Kinder liegen dort. — Çocukların kitapları orada duruyor.

• das Haus eines Arztes — bir doktorun evi
• der Hut einer Frau — bir kadının şapkası
• der Name eines Buches — bir kitabın adı

İsim sonlarını da kontrol edin: des Mannes, des Kindes, eines Autos sık görülen örneklerdir. Bazı maskulinum isimlerin çekimi farklıdır: der Student → des Studenten. Bu yüzden görsellerdeki -s/-es işaretini bütün isimler için istisnasız bir kural gibi kullanmayın.

Genitiv yazılı dilde sık kullanılır. Günlük konuşmada bazı ilişkiler von + Dativ ile de anlatılabilir: das Auto von dem Mann. Ancak bu yapı Genitivin her bağlamda bire bir yerine geçmez. Ayrıca der Frau biçimi hem Dativ hem Genitiv olabilir; görevini cümledeki ilişki belirler.

Tablodaki soruları cümleye uygularken fiili ve varsa edatı koruyun. Wo? ve Wohin? özellikle yer ve yön anlatan iki hâlli edatlarda işinize yarar:

• Ich laufe im Park. — Parkta koşuyorum. Hareketin gerçekleştiği yer: in dem Park, Dativ.
• Ich gehe in den Park. — Parkın içine gidiyorum. Hedef olarak park belirtiliyor: Akkusativ.
• Ich gehe zum Bahnhof. — Tren istasyonuna gidiyorum. Zu edatı, hedef anlatılsa da Dativ ister: zu dem Bahnhof.

Hareket olması tek başına Akkusativ seçmeniz için yeterli değildir. Artikel değişimlerinin nedenlerini ve diğer cümle örneklerini Almanca ismin hâlleri dersinde ayrıntılı olarak çalışabilirsiniz.

Toplu tabloda bir kelimeyi dört hâlde takip ederek tekrar yapın. Önce belirli biçimleri, sonra ein ve kein satırlarını okuyun. Çoğul sütununda özellikle die → die → den → der değişimini ve keine → keine → keinen → keiner biçimlerini karşılaştırın. Çizgi bulunan yerler, ein/eine biçimlerinin çoğulu olmadığını gösterir.

Günlük Hayattan Diyalog Örnekleri

Restoranda

• Ich möchte einen Kaffee, bitte. — Bir kahve istiyorum, lütfen.
• Der Kaffee ist sehr gut. — Kahve çok güzel.
• Können Sie mir bitte die Rechnung bringen? — Hesabı getirir misiniz, lütfen?

İlk cümlede sipariş veriliyor ve belirsiz artikel kullanılıyor. Kaffee maskulinumdur; bu sipariş cümlesinde Akkusativ olduğu için biçim einen olur. İkinci cümlede servis edilen kahve artık belirli bir kahvedir ve özne olduğu için der kullanılır. Hem belirlilik hem cümledeki görev değişmiştir.

Hesap daha önce açıkça anılmamış olsa da üçüncü cümlede hangi hesabın istendiği ortamdan anlaşılır. Bu yüzden die Rechnung doğal bir kullanımdır. “Bir sözcük ilk kez geçiyorsa mutlaka ein/eine gerekir” şeklinde bir kural kurmayın.

Alışverişte

• Ich suche eine Hose. — Bir pantolon arıyorum.
• Die blaue Hose gefällt mir. — Mavi pantolon hoşuma gidiyor.

İlk cümlede hangi pantolonun seçileceği belli değildir. İkinci cümlede mağazadaki belirli bir pantolon değerlendiriliyor. Hose her iki cümlede de femininumdur. İlk cümlede nesne, ikinci cümlede özne olduğu hâlde bu iki hâlde femininum biçimleri aynı görünür. Her hâl değişimi artikelin görünüşünde ayrı bir değişiklik oluşturmaz.

Önemli Kurallar: Çoğul ve Artikelsiz Kullanım

Bir ismin dilbilgisel cinsiyeti olması, önünde her zaman artikel bulunacağı anlamına gelmez. İsimden önce artikel kullanılmamasına Nullartikel denir. Cümlenin anlamı ve kullanım kalıbı, artikel gerekip gerekmediğini belirler.

• Genel çoğul: Autos sind teuer. — Arabalar pahalıdır. Belirli arabalar değil, genel bir değerlendirme anlatılır.
• Genel anlamda madde adı: Ich trinke Wasser. — Su içiyorum.
• Kişi adı: Anna kommt heute. — Anna bugün geliyor. Kişi adları standart kullanımda çoğunlukla artikelsizdir.
• Dil adı: Ich lerne Deutsch. — Almanca öğreniyorum.
• Meslek bildirme: Sie ist Ärztin. — O doktor.

Aynı isim, belirli bir şey kastedildiğinde artikel alabilir: Das Wasser im Glas ist kalt. (Bardaktaki su soğuk.) Burada genel olarak su değil, belirli bardaktaki su anlatılıyor. Bu yüzden Wasser sözcüğünü “hiç artikel almaz” diye öğrenmek doğru olmaz.

Meslek adına bir değerlendirme eklendiğinde artikel de kullanılabilir: Sie ist eine erfahrene Ärztin. (O deneyimli bir doktor.) Sie ist Ärztin. ile bu cümleyi yan yana okuyun. Kelimenin cinsiyeti aynı kalırken isim grubunun kuruluşu değişebilir.

Ülke adlarının birçoğu artikelsizdir: Deutschland. Bazıları ise artikel alır: die Türkei, die Schweiz. Cümlede çekim yine önemlidir: Ich wohne in Deutschland. (Almanya’da yaşıyorum.) Ich wohne in der Türkei. (Türkiye’de yaşıyorum.) Diğer örnekler için artikeli olan ülkeler listesine bakabilirsiniz.

Çoğulda üç ayrı noktayı koruyun: ein/eine çoğul biçim oluşturmaz; belirli artikel hâle göre die, die, den, der olur; olumsuz biçimler de keine, keine, keinen, keiner şeklinde değişir. Bunları yalnızca Nominativdeki die/keine biçimine indirgemeyin.

Alıştırmalar

Test Soruları: Uygun Biçimi Seçin

Parantezde verilen seçenek veya sözlük biçimine göre boşluğu tamamlayın. İlk sorular cinsiyet ve belirli-belirsiz ayrımını, sonraki sorular çekimi ve artikelsiz kullanımı çalıştırır.

1. ___ Mann ist Arzt. (der/die/das)
2. Das ist ___ Tasche. (ein/eine)
3. Das ist ___ Buch. (ein/eine)
4. Ich habe ___ Zeit. (kein/keine)
5. Ich sehe ___ Mann. (der Mann)
6. Ich kaufe ___ Apfel. (ein Apfel)
7. Ich sehe ___ Hund. (kein Hund)
8. Ich helfe ___ Kind. (das Kind)
9. Ich danke ___ Frau. (die Frau)
10. Ich schreibe ___ Freund. (ein Freund)
11. Wir spielen mit ___ Kindern. (die Kinder)
12. Das ist das Auto ___ Mannes. (der Mann)
13. Die Bücher ___ Kinder liegen dort. (die Kinder)
14. Ich lerne ___ Deutsch. (der/die/das/artikelsiz)
15. Ich lese ___ Bücher. (Olumlu, genel bir ifade; ein/eine/artikelsiz)
16. Hier steht ein Auto. ___ Auto ist rot. (der/die/das; ikinci cümlede aynı araba anlatılıyor.)

16 sorunun cevaplarını ve açıklamalarını göster

1. Der: Mann maskulinumdur; özne Nominativde.
2. eine: Tasche femininumdur; burada Nominativ biçimi kullanılır.
3. ein: Buch neutrumdur; burada Nominativ biçimi kullanılır.
4. keine: Zeit femininumdur; haben ile Akkusativ.
5. den: sehen fiilinin nesnesi maskulinum tekil Akkusativ.
6. einen: Apfel maskulinum; kaufen ile Akkusativ.
7. keinen: Hund maskulinum; sehen ile Akkusativ.
8. dem: helfen fiili Dativ ister; Kind neutrum.
9. der: danken fiili Dativ ister; Frau femininum.
10. einem: schreiben ile alıcı Dativdedir; Freund maskulinum.
11. den: mit edatı Dativ ister; çoğul biçim den Kindern.
12. des: aitlik ilişkisi, maskulinum tekil Genitiv; isim Mannes olur.
13. der: çoğul Genitiv; der Kinder.
14. Artikelsiz: dil adı bu cümlede artikel almaz.
15. Artikelsiz: genel çoğul; ein/eine biçimlerinin çoğulu yoktur.
16. Das: Auto neutrumdur; önceki cümlede tanıtılan aynı araba artık belirli.

Çeviri Alıştırmaları

Cümleleri Almancaya çevirin. Sonra örnek çözümlerde artikelin neden o biçimde kullanıldığını kontrol edin.

1. Bu bir kalem.
2. Adamı görüyorum.
3. Çocuğa yardım ediyorum.
4. Kadının çantası kırmızı.

Örnek çevirileri göster

1. Das ist ein Stift. Stift maskulinumdur; tanıtan isim grubu Nominativde.
2. Ich sehe den Mann. Sehen ile Akkusativ.
3. Ich helfe dem Kind. Helfen ile Dativ.
4. Die Tasche der Frau ist rot. Der Frau, çantanın kime ait olduğunu gösteren Genitiv grubudur.

Bir cevap yanlış çıktıysa önce hatanın türünü bulun: kelimenin cinsiyeti mi, belirli-belirsiz seçimi mi, yoksa hâli mi? Örneğin einen Kind yazdıysanız Kind neutrum olduğu için cinsiyet ve çekim tablosunu yeniden kontrol etmeniz gerekir.

Pratik İpuçları: Artikelleri Nasıl Çalışabilirsiniz?

• İsmi artikeli ve çoğuluyla not edin: der Tisch – die Tische. Kelimenin anlamını ve bir örnek cümleyi de ekleyin.
• Bir ismi farklı hâllerde kullanın: der Hund, den Hund, dem Hund, des Hundes. Her biçim için bir cümle kurun.
• Belirli ve belirsiz cümleyi eşleştirin: Hier ist ein Buch. Das Buch ist interessant.
• Olumsuz karşılığını da söyleyin: Ich habe einen Stift. Ich habe keinen Stift.
• Soruyu kalıpla birlikte öğrenin: jemandem helfen, etwas kaufen, mit dem Kind. Böylece doğru hâli yalnız Türkçe çeviriden çıkarmaya çalışmazsınız.

İlk çalışmada üç yeni isim seçin. Sözlük biçimlerini okuyun, birer cümle kurun ve ertesi gün aynı isimlerle yeniden konuşun. Kelime sayısını artırırken öğrendiklerinizi cümlede kullanmayı sürdürün. Bunun için artikelli A1 kelime listesi ve PDF sayfasındaki örneklerden yararlanabilirsiniz.

Mein Buch, deine Tasche gibi yapıları çalışmak için iyelik artikelleri (Possessivartikel) konusuna geçebilirsiniz. Bu sözcükler sahiplik bildirir; isim grubunda cinsiyet, sayı ve hâle uygun biçimleri seçilir.

Sık Sorulan Sorular

Çalışmaya Devam Edin

Artikelleri öğrendikten sonra isimlerin yerine kullanılan ich, du, er, sie, es biçimlerini Almanca kişi zamirleri dersinde çalışabilirsiniz. Artikel ve hâl bilgisi, bu zamirlerin cümledeki kullanımını anlamanızı da kolaylaştırır.