Almanca İlgi Cümleleri (Relativsätze): Kapsamlı Konu Anlatımı

Bu konu, B1-B2 seviyesindeki en önemli gramer yapılarından biridir.

Relativsätze (ilgi cümleleri), ana cümledeki bir ismi (buna referans kelime veya Bezugswort denir) daha detaylı bir şekilde açıklayan yan cümlelerdir. Bu yan cümleler, açıklanan ismin yerine geçen ve “ki o“, “ki onu“, “ki ona” gibi anlamlara gelen ilgi zamirleri (Relativpronomen) ile başlar. İlgi cümleleri sayesinde cümleler daha akıcı hale gelir ve daha fazla bilgi içerir.

Konuya Hızlı Bakış: Relativsätze yan cümle (Nebensatz) olduğundan fiil sona gider. Biz, dass‘lı cümlelerde komple cümleyi açıklıyorduk. Burada ise ismi açıklıyoruz.

• Örnek cümle: Das ist Ahmet, der aus der Türkei kommt. (Bu Türkiye’den gelen Ahmet.) Ahmet’in Relativpronomen’ı nedir? “der”dir. (Aşağıdaki tabloya bakın)
• Örnek cümle: Das ist Kübra, die aus der Türkei kommt. (Bu Türkiye’den gelen Kübra.) Kübra’nın Relativpronomen’ı nedir? “Sie”dir.
• Das ist ein Baby, das aus der Türkei kommt. (Bu Türkiye’den gelen bebek.)

Hangi Kübra? Türkiye’den gelen Kübra. Yani İsmi açıkladık. Cümleyi daha iyi anlamak için “Hangi” sorusunu sorabiliriz.

Not: İlgi Cümleleri her zaman virgülle “,” ayrılır.

Başka örneklerle Relativsätze nasıl çalışır?

• Ana cümle: Der Mann ist sehr nett. (Adam çok nazik.)
• İlgi cümlesi (🇩🇪 Relativsätze): Der Mann, der in meinem Haus wohnt, ist sehr nett. (Evimde oturan adam çok nazik.) veya Bu şekilde de tercüme edebiliriz: (Adam, ki o evimde oturuyor -veya oturur-, çok nazik.)
  • Almanca: der … wohnt
  • Türkçe: ki o … oturuyor/oturur
• İlgi zamiri (🇩🇪 Relativpronomen): “der” (burada “adam” için kullanılıyor).

Temel mantık: “Hangi?” sorusunu sormak. Bir ismi niteleyen ilgi cümlesini bulmak için o isme “Hangi?” sorusunu sorabilirsiniz.

• Soru: Hangi adam?
• Cevap: Evimde oturan (der in meinem Haus wohnt) adam.

Relativsätze’nin Temel Kuralları

1. Yan Cümledir (Nebensatz): Bir ilgi cümlesi her zaman bir yan cümledir. Bu nedenle çekimli fiil cümlenin en sonuna gider. Örnek cümle: Das ist die Frau, die das große Motorrad fährt.
2. Referans Kelimeden Sonra Gelir: İlgi cümlesi, açıkladığı isimden (Bezugswort) hemen sonra gelir. Bu yüzden bazen ana cümlenin ortasında yer alabilir.
   • Der Mann, der immer meine Nachbarin besucht, kommt heute mit einem großen Blumenstrauß. (Her zaman komşumu ziyaret eden adam, bugün büyük bir buket çiçekle geliyor.)
   • Burada ana cümle “Der Mann kommt heute…” iken, ilgi cümlesi araya girerek “Mann” kelimesini açıklamıştır.

İlgi Zamirleri (Relativpronomen)

Relativpronomen (İlgi Zamiri): İlgi cümlesini başlatan ve referans kelimeye işaret eden zamirdir. Doğru ilgi zamirini seçmek için iki önemli adıma dikkat etmeliyiz:

1. Cinsiyet (Genus) ve Sayı (Numerus): İlgi zamirinin cinsiyeti (eril, dişil, nötr) ve sayısı (tekil, çoğul), nitelediği referans kelime (Bezugswort) ile tamamen aynıdır⁶.
   • der Mann (eril) için der, den, dem… kullanılır.
   • die Frau (dişil) için die, der… kullanılır.
   • das Kind (nötr) için das, dem… kullanılır.
   • die Leute (çoğul) için die, denen... kullanılır.
2. İsmin Hâli (Kasus): İlgi zamirinin ismin hangi hâlde (Nominativ, Akkusativ, Dativ, Genitiv) olacağını ise, ilgi cümlesi içindeki görevi belirler. Yani, “Acaba ilgi zamiri yan cümlenin öznesi mi, nesnesi mi?” diye sormamız gerekir.

İlgi Cümlesi (Relativsätze):

Relativsatz (İlgi Cümlesi): Referans kelime hakkında detay veren yan cümledir.

Fall (Durum)	Maskulin (Eril)	Feminin (Dişil)	Neutrum (Nötr)
Nominativ	Der Mann, der arbeitet …	Die Frau, die arbeitet …	Das Team, das arbeitet …
Akkusativ	Der Mann, den ich anrufe …	Die Frau, die ich anrufe …	Das Team, das ich anrufe …
Dativ	Der Mann, dem es gehört …	Die Frau, der es gehört …	Das Team, dem es gehört …
Genitiv	Der Mann, dessen Firma …	Die Frau, deren Firma …	Das Team, dessen Firma …

• Eğer ilgi zamiri o küçük cümlenin öznesiyse (işi yapansa) -> Nominativ (der, die, das)
• Eğer o küçük cümlede “kimi/neyi” sorusunun cevabıysa -> Akkusativ (den, die, das)
• Eğer o küçük cümlede “kime/neye” sorusunun cevabıysa veya Dativ alan bir fiille kullanılıyorsa -> Dativ (dem, der, dem)
• Eğer “kimin/neyin” anlamında bir sahiplik belirtiyorsa -> Genitiv (dessen, deren, dessen)

İlgi Cümlelerinin İsmin Hâllerine (Kasus) Göre Kullanımı

1. Nominativ (Yalın Hâl): “Kim? Ne?”

Eğer ilgi zamiri, yan cümlenin öznesi ise, yani eylemi yapan kişi veya şey ise Nominativ hâlde kullanılır.

Örnek Analizi: Das ist der Mann, der immer meine Nachbarin besucht. (Bu, her zaman komşumu ziyaret eden adam.)

• Referans kelime: der Mann (eril, tekil).
• Yan cümle: … immer meine Nachbarin besucht.
• Soru: Kim komşumu ziyaret ediyor? (Wer besucht meine Nachbarin?)
• Cevap: O (er/der). Cevap, yan cümlenin öznesi olduğu için Nominativ ilgi zamiri “der” kullanılır.

Almanca İlgi Cümleleri (Relativsätze) yapısını anlamak için daha fazla Nominativ örnekler:

Ana Cümle (Hauptsatz) Kısmı	Referans Kelime (Bezugswort) (Ana cümledeki hali ve artikeli)	İlgi Cümlesi (Relativsatz) (İlgi zamiri + kalan kısım + fiil sonda)	Tam Cümle (Hauptsatz + Relativsatz)	Türkçe Çevirisi
Das ist	der Mann, (Eril, Nominativ)	der immer meine Nachbarin besucht.	Das ist der Mann, der immer meine Nachbarin besucht.	Bu, her zaman komşumu ziyaret eden adam.
Siehst du	den Mann, (Eril, Akkusativ)	der immer meine Nachbarin besucht?	Siehst du den Mann, der immer meine Nachbarin besucht?	Her zaman komşumu ziyaret eden adamı görüyor musun?
Das ist	das Kind, (Nötr, Nominativ)	das so toll Violine spielen kann.	Das ist das Kind, das so toll Violine spielen kann.	Bu, çok harika keman çalabilen çocuk.
Das Rad gehört	dem Kind, (Nötr, Dativ)	das so toll Violine spielen kann.	Das Rad gehört dem Kind, das so toll Violine spielen kann.	Bisiklet, çok harika keman çalabilen çocuğa ait.
Das ist	die Frau, (Dişil, Nominativ)	die das große Motorrad fährt.	Das ist die Frau, die das große Motorrad fährt.	Bu, büyük motosikleti süren kadın.
Kennst du	die Frau, (Dişil, Akkusativ)	die das große Motorrad fährt?	Kennst du die Frau, die das große Motorrad fährt?	Büyük motosikleti süren kadını tanıyor musun?
Das sind	die Leute, (Çoğul, Nominativ)	die immer so laut Musik hören.	Das sind die Leute, die immer so laut Musik hören.	Bunlar, her zaman çok yüksek sesle müzik dinleyen insanlar.
Ich spreche nicht mit	den Leuten, (Çoğul, Dativ)	die immer so laut Musik hören.	Ich spreche nicht mit den Leuten, die immer so laut Musik hören.	Her zaman çok yüksek sesle müzik dinleyen insanlarla konuşmuyorum.

Önemli Notlar:

• İlgi cümlesi bir yan cümledir: Fiil sonda durur. (Yukarıdaki örneklerde koyu renkle işaretlenmiş fiillere dikkat edin. (Der Relativsatz ist ein Nebensatz: Das Verb steht am Ende.)
• İlgi cümlesi (neredeyse her zaman) doğrudan referans kelimesinden sonra gelir ve bu nedenle bazen ana cümlenin ortasında yer alır. (Der Relativsatz steht (fast immer) direkt hinter dem Bezugswort und steht deshalb manchmal mitten im Hauptsatz:)

Nominativ Relativsätze örneklere devam:

• Der Mann, der immer meine Nachbarin besucht, kommt heute mit einem großen Blumenstrauß. (Her zaman komşumu ziyaret eden adam, bugün büyük bir buket çiçekle geliyor.) Burada Der Mann ... kommt heute... ana cümledir ve der immer meine Nachbarin besucht ilgi cümlesi araya girmiştir.
• Das ist meine Freundin Sabrina, die immer so schön singt. ((Bu, her zaman çok güzel şarkı söyleyen arkadaşım Sabrina.)
• Das ist der neue Nachbar Herr Yılmaz aus dem EG, der oft im Garten arbeitet. (Bu, giriş kattaki, sık sık bahçede çalışan yeni komşu Bay Yılmaz.)
• Treffen Sie sich manchmal mit Frau Müller, die gerne Romane liest? (Roman okumayı seven Bayan Müller ile bazen buluşuyor musunuz?)
• Da ist das verspielte Kätzchen Mia, das immer auf dem Sofa schläft. (İşte, her zaman kanepede uyuyan oyuncu kedicik Mia.)
• Manchmal helfe ich den Studenten, die für ihre Prüfungen lernen. (Bazen sınavlarına çalışan öğrencilere yardım ediyorum.)
• Wo ist das Notizbuch von Ulrike, das immer auf dem Küchentisch liegt? (Her zaman mutfak masasında duran Ulrike‘nin not defteri nerede?)
• Wer hat meine Sonnenbrille gesehen, die gestern im Auto war? (Dün arabada olan güneş gözlüğümü kim gördü?)
•  Wem gehört das Fahrrad, das vor dem Haus steht? (Evin önünde duran bisiklet kime ait?)

Nominativ Relativsätze cümle içinde metinler:

• Professor Aziz Sancar, der 2015 den Nobelpreis für Chemie erhalten hat, ist ein bedeutender Wissenschaftler.
  (Profesör Aziz Sancar, ki o 2015’te Kimya Nobel Ödülü’nü almıştır, önemli bir bilim insanıdır.)
• Sabiha Gökçen, die als erste Frau Kampfpilotin der Welt in die Geschichte einging, war auch eine Adoptivtochter Atatürks.
  (Sabiha Gökçen, ki o dünyanın ilk kadın savaş pilotu olarak tarihe geçmiştir, aynı zamanda Atatürk’ün manevi kızıydı.)
• Orhan Veli und Melih Cevdet, die zu den Gründern der Garip-Bewegung gehören, revolutionierten die türkische Poesie.
  (Orhan Veli ve Melih Cevdet, ki onlar Garip akımının kurucuları arasında yer alırlar, Türk şiirinde devrim yapmışlardır.)
• Fazıl Say, der schon in jungen Jahren sein außergewöhnliches Talent am Klavier zeigte, ist heute ein weltberühmter Pianist und Komponist.
  (Fazıl Say, ki o genç yaşlarda piyanodaki olağanüstü yeteneğini göstermiştir, bugün dünyaca ünlü bir piyanist ve bestecidir.)
• Türkan Şoray, die in über 200 Filmen mitgespielt hat, ist eine Ikone des türkischen Kinos.
  (Türkan Şoray, ki o 200’den fazla filmde oynamıştır, Türk sinemasının bir ikonudur.)
  

Kısaca İpuçları:

• Referans Kelimeyi Bul: Hangi isim hakkında ek bilgi verilecek?
• İlgi Zamirinin Cinsiyetini/Sayısını Belirle: Referans kelimenin artikeline (der, die, das) ve sayısına (tekil, çoğul) bak.
• İlgi Zamirinin Halini Belirle: İlgi zamirinin ilgi cümlesi içindeki görevine bak (özne mi, nesne mi vb.).
• Fiili Sona At: İlgi cümlesindeki çekimli fiili cümlenin en sonuna taşı.

2. Akkusativ (-i Hâli): “Kimi? Neyi?”

Eğer ilgi zamiri, yan cümlenin belirtili nesnesi (Akkusativobjekt) ise, yani eylemden doğrudan etkileniyorsa Akkusativ hâlde kullanılır.

Örnek Analizi: Ist das der Schlüssel, den du seit gestern suchst? (Bu, dünden beri aradığın anahtar mı?)

• Referans kelime: der Schlüssel (eril, tekil).
• Yan cümle: … du seit gestern suchst.
• Soru: Sen dünden beri neyi arıyorsun? (Was suchst du?)
• Cevap: Onu (ihn/den Schlüssel). Cevap, yan cümlenin Akkusativ nesnesi olduğu için eril Akkusativ ilgi zamiri “den” kullanılır.

Akkusativ Örnekleri:

Örnek Cümle (Almanca)	Referans Kelime (Bezugswort)	–	Türkçe Çevirisi
Das ist der Tee,	den ich am liebsten trinke.	der Tee (eril, tekil)	Bu, en severek içtiğim çay.
Das ist die Frau,	die ich gestern kennengelernt habe.	die Frau (dişil, tekil)	Bu, dün tanıştığım kadın.
Das ist das Kind,	das ich jeden Tag auf dem Spielplatz sehe.	das Kind (nötr, tekil)	Bu, her gün oyun parkında gördüğüm çocuk.
Die Nachbarn sprechen eine Sprache,	die ich nicht verstehen kann.	eine Sprache (dişil, tekil)	Komşular, anlayamadığım bir dil konuşuyorlar.
Ich arbeite gern mit dem Laptop,	den ich letzte Woche neu bekommen habe.	dem Laptop (eril, tekil)	Geçen hafta yeni aldığım laptop ile çalışmayı seviyorum.

3. Dativ (-e Hâli): “Kime? Neye?”

Eğer ilgi zamiri, yan cümlenin dolaylı nesnesi (Dativobjekt) ise veya Dativ gerektiren bir fiil ya da edat ile kullanılıyorsa Dativ hâlde kullanılır.

Örnek Analizi: Der Hausmeister, dem die Nachbarn herzlich gedankt haben, war sehr freundlich. (Komşuların içtenlikle teşekkür ettiği kapıcı çok nazikti.)

• Referans kelime: der Hausmeister (eril, tekil).
• Yan cümle: … die Nachbarn herzlich gedankt haben.
• Soru: Komşular kime teşekkür etti? (Wem haben die Nachbarn gedankt?)
• Cevap: Ona (ihm/dem Hausmeister). danken fiili Dativ gerektirdiği için eril Dativ ilgi zamiri “dem” kullanılır.

Dativ Örnekleri:

Örnek Cümle (Almanca)	Referans Kelime (Bezugswort)	Türkçe Çevirisi
Der Mann, dem das Fahrrad gehört, wohnt nebenan. / Das Rad gehört dem Kind, dessen Vater Mechaniker ist.	dem Kind (nötr, tekil)	Bisikletin sahibi, komşumuzdur. / Bisiklet, babası tamirci olan çocuğa aittir. (biri Dativ, diğeri Genitiv uygulaması).
Das sind die Jugendlichen, denen die Skaterbahn sehr gut gefällt.	die Jugendlichen (çoğul)	Bunlar, kaykay parkını çok beğenen gençler. (gefallen fiili Dativ alır ve referans kelime çoğul olduğu için denen kullanılır.)
Der Kollege, dem ich den Kopierer erklärt habe, hat mich zu einem Kaffee eingeladen.	Der Kollege (eril, tekil)	Fotokopi makinesini anlattığım meslektaşım beni bir kahveye davet etti.
Ich spreche nicht mit den Leuten, denen ich beim Umzug geholfen habe.	den Leuten (çoğul)	Taşınmalarına yardım ettiğim insanlarla konuşmuyorum. (helfen fiili Dativ alır.)

4. Genitiv (-in Hâli): “Kimin? Neyin?”

Eğer ilgi zamiri bir iyelik (sahiplik) bildiriyorsa Genitiv hâlde kullanılır. Genitiv ilgi zamirinden sonra ait olan isim gelir.

Örnek Analizi: Das ist der Mann, dessen Firma pleite ist. (Bu, firması iflas eden adam.)

• Referans kelime: der Mann (eril, tekil).
• Yan cümle: … Firma pleite ist.
• Soru: Kimin firması iflas etti? (Wessen Firma ist pleite?)
• Cevap: Onun (adamın) (seine/dessen). Cevap iyelik bildirdiği için eril Genitiv ilgi zamiri “dessen” kullanılır.

Genitiv Örnekleri:

Cümle	Türkçe Çevirisi
Das ist die Frau, deren Auto gestohlen wurde.	Bu, arabası çalınan kadın.
Das ist das Kind, dessen Spielzeug kaputt ist.	Bu, oyuncağı kırık olan çocuk.
Das sind die Leute, deren Hund immer bellt.	Bunlar, köpeği sürekli havlayan insanlar.

Edatlı İlgi Cümleleri (Relativsätze mit Präpositionen)

Eğer ilgi cümlesindeki fiil sabit bir edat (Präposition) ile kullanılıyorsa, bu edat ilgi zamirinin önüne gelir. İlgi zamirinin hâlini (Kasus) bu edat belirler.

Örnek Analizi: Das ist der Mann, von dem mir meine Nachbarin viel erzählt hat. (Bu, komşumun bana hakkında çok şey anlattığı adam.)

• Fiil ve edatı: erzählen von + Dativ
• Edat (von) ilgi zamirinin (dem) önüne gelir. von edatı Dativ gerektirdiği için dem kullanılır.

Edatlı Örnekler:

Cümle	Türkçe Çevirisi
Wie heißt der Freund, mit	dem du ins Kino gehst?	Birlikte sinemaya gittiğin arkadaşının adı ne? (gehen mit + Dativ)
Kennst du den Friseur, zu	dem ich immer gehe?	Her zaman gittiğim kuaförü tanıyor musun? (gehen zu + Dativ)
Wie heißt die Kollegin, für	die du Blumen kaufst?	Kendisi için çiçek aldığın meslektaşının adı ne? (kaufen für + Akkusativ)
Das sind die Leute, auf	die ich jetzt eine halbe Stunde gewartet habe.	Bunlar, yarım saattir beklediğim insanlar. (warten auf + Akkusativ)
Die Nachbarn, mit	denen du gerade gesprochen hast, sind erst zwei Wochen hier.	Az önce konuştuğun komşular sadece iki haftadır buradalar. (sprechen mit + Dativ)

Sıkça Sorulan Sorular

---

Almanca öğrenmek ABC kadar kolay! 🇩🇪 ❤️ 🇹🇷

AlmancaABC‘de videolar, A1, A2, B1 konu anlatımları, kelime listeleri ve Almanca öğrenmek için ihtiyacın olan her şey seni bekliyor!

Hemen takip et, değişimi fark et!

• WhatsApp Kanal
• YouTube
• TikTok
• Facebook
• Instagram
• X