Almanca kısaltmalar (Abkürzungen) ve sözlük sembolleri, dili okuma ve anlama hızınızı doğrudan etkiler. Günlük mesajlaşmalardan (z. B., bzw.) sözlüklerdeki kelime türlerine (Subst., Adj., v-tr) kadar bu kısaltmalar her yerdedir. Kısaltmaların anlamını ve gramatik yapıları bilmek, kelimenin cinsiyetini ve cümledeki doğru kullanımını kavramanızı sağlar.
Almanca Kısaltmaları ve Sözlük Sembollerini Bilmek Neden Önemli?
- Cümle Yapısını Doğru Kurmak: Sözlükteki “v-tr” (geçişli fiil) kısaltmasını bilmek, o fiilin Akkusativ (belirtme hali) nesne aldığını gösterir. Bu sayede cümleyi hatasız kurarsınız.
- Bağlamı Anlamak: “ugs.” (günlük dil) veya “geh.” (resmi dil) gibi semboller, kelimeyi patronunuza mı yoksa arkadaşınıza mı söylemeniz gerektiği konusunda sizi uyarır.
- Hızlı Okuma ve Yazma: E-postalarda veya notlarda sıkça geçen “z. B.”, “d. h.” gibi kısaltmaları bilmek, profesyonel hayatta size hız kazandırır.
Neden böyle? Almanca son derece yapısal bir dildir. İsimlerin cinsiyeti (Artikel) ve fiillerin aldığı ismin halleri (Kasus) rastgele değildir. Sözlüklerde yer alan bu kısa semboller, aslında gramerin şifreleridir. Bu şifreleri çözdüğünüzde ezberlemek yerine dilin mantığını kavramış olursunuz.
Sözlükte Kelime Türü Kısaltmaları (Wortart)
Almanca-Türkçe sözlük kullanırken kelimelerin yanındaki kısaltmalar en büyük yardımcınızdır. İşte karşınıza çıkacak temel türler ve alt türleri:
İsimler (Nomen / Substantiv)
- sub / Subst. (Substantiv): İsim.
- m (maskulin): Eril cinsiyetli isim. Artikeli der‘dir. Örn: der Mann (adam).
- f (feminin): Dişil cinsiyetli isim. Artikeli die‘dir. Örn: die Frau (kadın).
- n (neutrum): Nötr cinsiyetli isim. Artikeli das‘tır. Örn: das Kind (çocuk).
- Pl. / pl (Plural): Çoğul isim formudur ve artikeli her zaman die olur. Örn: die Kinder (çocuklar).
Fiiller (Verben)
- v / Verb: Eylem. Örn: machen (yapmak).
- v-tr / vt. (transitiv): Geçişli fiildir. Bir nesneye (Akkusativ) ihtiyaç duyar. Örn: Ich kaufe den Tisch. (Masayı alıyorum).
- v-intr / vi. (intransitiv): Geçişsiz fiildir. Nesneye ihtiyaç duymaz. Örn: Das Kind schläft. (Çocuk uyuyor).
- v-refl / refl. (reflexiv): Dönüşlü fiildir. Eylem özneye geri döner ve sich zamiriyle kullanılır. Örn: sich freuen (sevinmek).
Neden böyle? Transitiv ve intransitiv fiil ayrımı Almancada hayat kurtarır. Eğer bir fiil v-tr ise, arkasından gelen kelimenin artikelini mutlaka Akkusativ yapmanız gerektiğini anlarsınız.
Diğer Temel Kelime Türleri
| Kısaltma | Almanca Uzun Hali | Türkçe Anlamı |
| Subst. / S. / Nomen | Substantiv / Nomen | İsim, ad |
| Verb / Vb. / V. | Verb | Fiil, eylem |
| Adj. / A. / Adjec. | Adjektiv | Sıfat, ön ad (örn: schnell, blau) |
| Adv. / Advb. | Adverb | Zarf, belirteç (örn: heute, hier) |
| Pron. | Pronomen | Zamir, adıl (örn: ich, er) |
| art | Artikel | Tanımlık (der, die, das) |
| Konj. | Konjunktion | Bağlaç, edat (örn: und, aber) |
| Präp. | Präposition | Edat, ilgeç (örn: auf, mit) |
| num | Numeral | Sayı (örn: eins, erste) |
| interj | Interjektion | Ünlem (örn: ach!, au!) |
| Part. | Partikel | Edat, belirteç, ünlem (örn: doch, mal, ja) |
Ekstra: Sözlük Terimleri (Sayı, Cinsiyet vb.)
- Ez. (Einzahl): Tekil sayı.
- Lit. (Literatur): Edebiyat.
- m. (männlich): Eril.
- Mz. (Mehrzahl): Çoğul sayı.
- Pseud. (Pseudonym): Takma ad.
- s. (sächlich): Nötr.
- w. (weiblich): Dişil.
- Zus. (Zusammensetzung / Zusammenhang): Birleşik kelime, bağlam.
Dilbilgisel (Gramer) Kısaltmaları
İsmin Halleri (Kasus)
- Nom. (Nominativ): Yalın hal (Özne hali).
- Akk. (Akkusativ): Belirtme hali (-i hali).
- Dat. (Dativ): Yönelme hali (-e hali).
- Gen. (Genitiv): Tamlayan hali (-in hali).
Sayı ve Ortaçlar
- Sg. (Singular): Tekil.
- Pl. (Plural): Çoğul.
- Part. Perf. (Partizip Perfekt): Geçmiş zaman ortacı (3. hal).
- Part. Präs. (Partizip Präsens): Şimdiki zaman ortacı (-en hali).
Fiil Kipleri ve Çekim Düzeni
- imp. / Imperativ: Emir kipi.
- Konj. (Konjunktiv): Dilek kipi.
- regelm. (regelmäßig): Düzenli fiil çekimi.
- unregelm. (unregelmäßig): Düzensiz fiil çekimi.
Kullanım ve Üslup Sembolleri (Bedeutung & Gebrauch)
Bir kelimenin sadece anlamını değil, hangi ortamlarda kullanılabileceğini bilmek çok önemlidir. Sözlükler size ipucu verir:
Dil Düzeyi ve Üslup
- ugs. (umgangssprachlich): Günlük, sokak dili. Arkadaş ortamında kullanılır.
- geh. / gehb. (gehoben): Ağdalı, resmi ve elit dil. Akademik yazılarda veya resmi alanlarda uygundur.
- förml. (formell): Resmi dil. Şirket yazışmalarında tercih edilir.
- hoef. (höflich): Nezaket gerektiren durumlarda kullanılan saygılı ifade.
- fachspr. (fachsprachlich): Teknik dilde, mesleki dilde kullanılan terim. Örn: fachspr. Medizin (tıp terimi).
- veralt. / altmod. (veraltet / altmodisch): Eskimiş, günümüzde pek kullanılmayan kelime.
Kaynak ve Köken Bilgisi (Herkunft & Quelle)
- aus: -den, -dan (bir yerden gelme, köken belirtir). Örn: aus dem Lateinischen (Latince’den gelme).
- von: -den, -dan (bir şeyden kaynaklanma, etimolojik köken belirtir). Örn: von griechisch (Yunanca’dan kaynaklanan).
- etym. (etymologisch): Etimolojik, kökenbilimsel.
- Herkunft: Köken, menşei.
Anlam Nüansı ve Ton
- fig. (figurativ): Mecazi, soyut kullanım.
- iron. (ironisch): Alaycı, ironik kullanım.
- abw. (abwertend): Küçümseyici, aşağılayıcı ifade.
- euph. (euphemistisch): Örtmece (Kötü bir şeyi yumuşatarak söyleme).
- wtl. (wörtlich): Kelimesi kelimesine çeviri.
- tabu: Toplum içinde söylenmesi ayıp veya yasak kabul edilen kaba kelime.
- vern. (verneinend): Olumsuz anlamda veya inkâr ederken kullanılan yerel ağız.
Bölgesel Kullanım ve Hukuk Dili
- dtsch. (deutsch): Almanya Almancası.
- österr. (österreichisch): Avusturya Almancası.
- schweiz. (schweizerisch): İsviçre Almancası.
- süddt. (süddeutsch): Güney Almanya, Avusturya veya İsviçre bölgelerine has kullanım. Örn: Grüß Gott.
- ius. (iuristisch): Hukuk diline ait teknik terim.
Kaynak ve Köken Bilgisi (Herkunft & Quelle)
Sözlüklerde kelimelerin nereden geldiğini gösteren kısaltmalar da bulunur:
- aus (aus): -den, -dan (bir yerden gelme, köken belirtir). Örn: aus dem Lateinischen (Latinceden gelme).
- von (von): -den, -dan (etimolojik köken belirtir). Örn: von griechisch (Yunancadan kaynaklanan).
- etym. (etymologisch): Etimolojik, kökenbilimsel.
- Herkunft: Köken, menşei.
En Çok Kullanılan Genel Almanca Kısaltmalar
Günlük yazışmalarda ve metinlerde Almanca konuşanların sürekli karşına çıkan o sihirli kısaltmalar:
| Kısaltma | Almanca Karşılığı | Türkçe Anlamı |
| Abb. | Abbildung | Resim (görsel anlamında) |
| Abs. | Absatz | Paragraf, bölüm |
| allg. | allgemein | Genel |
| alph. | alphabetisch | Alfabetik sıralama |
| Alt. | Alternative | Alternatif |
| Art. | Artikel | Madde veya makale |
| bes. | besonders | Özellikle |
| bez. / bzgl. | bezahlt / bezüglich | Ödenmiş / İlgili, hakkında |
| Bez. | Bezeichnung / Bezirk | İsimlendirme / Bölge |
| Bsp. / bspw. | Beispiel / beispielsweise | Örnek / örneğin |
| bzw. | beziehungsweise | Ya da / İlgili olarak / Veya |
| ca. | circa | Yaklaşık olarak |
| d. h. | das heißt | Yani / Demek ki |
| e. V. | eingetragener Verein | Kayıtlı dernek |
| ev. | evangelisch | Protestan |
| eigtl. | eigentlich | Aslında |
| etc. | et cetera | Ve benzeri |
| evtl. | eventuell | Belki / Muhtemelen |
| geb. | geboren | Doğmuş |
| gegr. | gegründet | Kurulmuş |
| gem. | gemäß | Uygun |
| ggf. | gegebenenfalls | Gerekirse / İcabında |
| Ggs. | Gegensatz | Karşıt |
| grds. | grundsätzlich | Esasen |
| i. d. R. | in der Regel | Genellikle / Kural olarak |
| jmd. | jemand | Biri |
| Kap. | Kapitel | Bölüm |
| kath. | katholisch | Katolik |
| m. E. | meines Erachtens | Bence |
| max. | maximal | En fazla |
| min. | minimal | En az |
| Mio. | Million(en) | Milyon |
| Mrd. | Milliarde(n) | Milyar |
| MwSt. | Mehrwertsteuer | Katma Değer Vergisi |
| n. Chr. | nach Christus | Milattan sonra |
| Nr. | Nummer | Numara |
| o. Ä. | oder Ähnliche(s) | Veya benzeri |
| ovp | originalverpackt | Orijinal paketinde |
| s. o. | siehe oben | Yukarıya bakınız |
| s. u. | siehe unten | Aşağıya bakınız |
| S. / s. | Seite | Sayfa |
| Tel. | Telefon | Telefon |
| trad. | traditionell | Geleneksel |
| Tsd. | Tausend | Bin |
| u. | und | Ve |
| u. Ä. | und Ähnliches | Ve benzeri |
| u. a. | unter anderem / und andere | Diğerlerinin yanı sıra |
| u. U. | unter Umständen | Belirli durumlarda |
| u. v. m. | und vieles mehr | Ve daha fazlası |
| urspr. | ursprünglich | Başlangıçta |
| usw. | und so weiter | Ve benzeri / Vesaire |
| v. a. | vor allem | Özellikle |
| v. Chr. | vor Christus | Milattan önce |
| vllt. | vielleicht | Belki |
| vs. | versus, gegen | Karşı |
| z. B. | zum Beispiel | Örneğin / Örnek olarak |
| z. T. | zum Teil | Kısmen |
| Z. | Zeile | Satır |
| zz. / zzt. | zurzeit | Şu anda |
| zzgl. | zuzüglich | Ek olarak |
İş Dünyası, E-Mail ve Eğitim Kısaltmaları
Profesyonel yaşamda e-posta yazarken işinizi hızlandıracak hayat kurtaran bazı ifadeler vardır:
- BCC: Blind Carbon Copy (Gizli Karbon Kopya)
- CC: Carbon Copy (Karbon Kopya)
- CEO: Chief Executive Officer (İcra Kurulu Başkanı)
- CV: Curriculum Vitae (Özgeçmiş)
- FAQ: Frequently Asked Questions (Sıkça Sorulan Sorular)
- FYI: For Your Information (Bilginize)
- HR: Human Resources (İnsan Kaynakları)
- n/a: Not Available (Mevcut Değil)
- NN: Nomen Nominandum (Henüz Belirlenmemiş İsim)
- MfG: Mit freundlichen Grüßen (Saygılarımla – Kurumsal maillerin klasik kapanışı)
- LG: Liebe Grüße (Sevgilerle – Biraz daha samimi ortamlarda)
- RE: Reply, Response (Yanıt)
- PS: Postscriptum (Sonsöz)
- WE: Wochenende (Hafta Sonu)
- i. A.: im Auftrag (Adına – Başkası adına atılan imzalarda)
- inkl.: inklusive (Dahil)
- vgl.: vergleiche (Karşılaştır – Genelde akademik metinlerde rastlanır)
- v. a.: vor allem (Özellikle)
Sokak Almancası (Slang) Kısaltmaları
Gençlerin WhatsApp’ta veya sosyal medyada hızla kullandıkları sokak kısaltmaları şunlardır:
- kA: keine Ahnung (Hiçbir fikrim yok)
- kp: kein Problem (Sorun değil)
- nd: und (ve)
- ne: nicht (değil) / veya bazen “ne?” (değil mi?)
- nvm: nie wieder (bir daha asla)
- Aso / Assi: Asoziale/r (Asosyal kişi)
- Bock: Lust (İstek – “Ich habe Bock” formunda çok kullanılır)
- digi: Digital (Sayısal teknoloji argosu)
- uff: Ach (Ah – Yorgunluk veya bıkkınlık ünlemi)
- yolo: you only live once (sadece bir kez yaşarsın)
Üniversite ve Bilimsel Çalışmalarda Kullanılan Almanca Kısaltmalar
- Anh. (Anhang): Ek.
- Anm. (Anmerkung): Not.
- App. (Appendix): Ek, Apandis.
- Aufl. (Auflage): Baskı.
- Ausg. (Ausgabe): Yayın.
- B.A. (Bachelor of Arts): Sanat Lisansı.
- Bd. (Band): Cilt.
- B.Sc. (Bachelor of Science): Bilim Lisansı.
- cf. (confer): Karşılaştır.
- Dr. (Doktor): Doktor.
- ebd. (ebenda / ebendort): Aynı yerde.
- et al. (et alii / et alibi): Ve diğerleri / Ve başka yerlerde.
- f. / ff. (fortfolgend): Ve sonraki sayfalar.
- Fig. (Figur): Şekil.
- Hrsg. (Herausgeber): Editör.
- i. e. (id est): Yani.
- ib. / ibid. (ibidem): Aynı yerde.
- M.A. (Master of Arts): Sanatlar Yüksek Lisansı.
- M.Sc. (Master of Science): Fen Bilimleri Yüksek Lisansı.
- o. A. (ohne Angaben): Yazar belirtilmemiş.
- o. J. (ohne Jahr): Yıl belirtilmemiş.
- o. O. (ohne Ort): Yer belirtilmemiş.
- Prof. (Professor): Profesör.
- publ. (publiziert / veröffentlicht): Yayımlanmış.
- Red. (Redaktion): Redaksiyon.
- [sic.!]: So steht es im Original! (Orijinalinde böyle geçiyor!).
- Tab. (Tabelle): Tablo.
- Verf. / Vf. (Verfasser): Yazar.
- Verl. (Verlag): Yayınevi.
- Verz. (Verzeichnis): Dizin, Liste.
- zit. (zitiert): Alıntı yapılmış.
Ülke ve Dil İçin Almanca Kısaltmalar
- afr. (afrikanisch): Afrikalı.
- amerik. (amerikanisch): Amerikalı.
- arab. (arabisch): Arapça.
- bayr. (bayrisch): Bavyeralı.
- chin. (chinesisch): Çinli.
- dt. (deutsch): Almanca.
- Dtschl. (Deutschland): Almanya.
- engl. (englisch): İngilizce.
- europ. (europäisch): Avrupalı.
- Frk. (Frankreich): Fransa.
- frz. (französisch): Fransızca.
- gr. (griechisch): Yunanca.
- jap. (japanisch): Japonca.
- ndrl. (niederländisch): Hollandaca.
- norw. (norwegisch): Norveççe.
- österr. (österreichisch): Avusturyalı.
- port. / portug. (portugiesisch): Portekizce.
- schweiz. (schweizerisch): İsviçreli.
- skand. (skandinavisch): İskandinav.
- tschech. (tschechisch): Çekçe.
- USA (United States of America): Amerika Birleşik Devletleri.
- VR (Volksrepublik): Halk Cumhuriyeti (genellikle Çin Halk Cumhuriyeti için kullanılır).
Sıra Sizde: Öğrendiklerinizi Test Edin
Bakalım konuyu ne kadar iyi kavradınız? Cevabı görmek için soruların üzerine tıklayın.
1. Sözlükte bir kelimenin yanında (ugs.) yazıyorsa nerede kullanmalıyım?
Cevap: Sadece samimi arkadaş ortamında veya günlük dilde.
Açıklama: ugs. (umgangssprachlich), günlük dil demektir. Resmi veya akademik yazılarda kullanılmamalıdır.
2. Bir maile imza atarken “MfG” yazmak ne anlama gelir?
Cevap: Mit freundlichen Grüßen
Açıklama: “Saygılarımla” anlamına gelir ve Almanca profesyonel yazışmaların standart kapanışıdır.
3. Sözlükte “v-tr” olarak işaretlenmiş bir fiil nasıl bir kurala tabidir?
Cevap: Kendisinden sonra gelen ismin mutlaka Akkusativ (belirtme) halinde olmasını gerektirir.
Açıklama: Transitiv (geçişli) fiiller bir nesneye ihtiyaç duyarlar.
Sık Sorulan Sorular
Almancada kelime türleri kısaltmalarını (Subst., v-tr) bilmek neden önemlidir?
Cümle kurarken nesnelerin halini (Akkusativ/Dativ) ve ismin artikellerini (der, die, das) doğru bilmeniz gerekir. Bu kısaltmalar dilbilgisel yapıyı çözmenizin anahtarıdır.
“z. B.” ile “d. h.” arasındaki fark nedir?
“z. B.” (zum Beispiel), “örneğin” demektir ve örnek verirken kullanılır. “d. h.” (das heißt) ise “yani / demek ki” anlamına gelir ve bir durumu açıklarken kullanılır.
“v-tr” ve “v-intr” fiillerinin farkı tam olarak nedir?
“v-tr” (geçişli) bir fiil nesneye ihtiyaç duyar ve mutlaka Akkusativ gerektirir. “v-intr” (geçişsiz) ise nesneye ihtiyaç duymaz, özne eylemi kendi başına yapar (örn: uyumak).
Sözlükteki “ugs.” ve “geh.” ne anlama gelir?
“ugs.” (umgangssprachlich) gündelik sokak dili iken; “geh.” (gehoben) edebi, resmi ve üst düzey elit bir dili ifade eder.
Resmi bir e-postayı “LG” ile bitirmek doğru mudur?
Hayır. “LG” (Liebe Grüße) samimi arkadaşlarınıza yazabileceğiniz bir kapanıştır. Resmi yazışmalarda mutlaka “MfG” (Mit freundlichen Grüßen) kullanılmalıdır.
İlgili Konular
- Almanca-Türkçe Sözlük — Öğrendiğiniz bu kısaltmaları pekiştirmek için dijital sözlüğümüzde pratik yapın!
- Almanca İsmin Halleri — Fiillerin geçişli mi geçişsiz mi olduğunu öğrendiniz, şimdi sıra kelimelerin Nom, Akk veya Dat hallerini kavramakta.
- Almanca Fiiller Kategorisi — Kısaltmasını (v-tr) gördüğünüz bir fiili cümlede nasıl kullanacağınızı tüm detaylarıyla keşfedin.
- Almanca Zamanlar — Zamansal kısaltmaların ötesinde, geçmişten geleceğe tüm Almanca zaman çekimlerini öğrenin.
- Almanca Bağlaçlar (Konjunktion) — d.h., bzw. gibi bağlantı ifadelerini öğrendiniz, şimdi sıra tam bir cümle kurmanızı sağlayacak ana bağlaçlarda.
Saygılarımızla
Editör: Ahmet K. (Aschaffenburg’dan Sevgilerle 🇩🇪)
AlmancaABC Eğitim Koordinatörü & Expat
Almanca öğrenmek ABC kadar kolay! 🇩🇪 ❤️ 🇹🇷
AlmancaABC‘de videolar, A1, A2, B1 konu anlatımları, kelime listeleri ve Almanca öğrenmek için ihtiyacın olan her şey seni bekliyor!
Hemen takip et, değişimi fark et!