Almanca Edatlı Fiiller (Verben mit Präpositionen: Wofür, Worauf, Womit, Wovon, für wen)
Almanca edatlı fiiller (Verben mit Präpositionen), fiillerin belirli edatlarla (auf, für, mit vb.) kalıplaşarak
kullanılmasıdır. Örneğin “beklemek” fiili Almancada tek başına değil, her zaman “warten auf”
(birini/bir şeyi beklemek) şeklinde kullanılır. Bu edatlar olmadan fiilin anlamı eksik kalır. B1 ve B2 seviyesinde
akıcı konuşmak için bu kalıpları ezberlememiz şarttır. İlgili fiili edatıyla birlikte bir bütün olarak
öğrenmeliyiz. Bu konu Almancada doğru cümle kurmanın temelidir.
Verben mit Präpositionen Mantığı Nedir?
Bir fiil kullandığımızda, bazen o fiil tek başına cümleyi açıklamak için yeterli olmaz. Karşıdaki kişi sizden bir
“tamamlayıcı” bilgi bekler. İşte bu noktada fiillerle birlikte kullanılan sabit edatlar devreye
girer.
Neden böyle? Türkçede “-e, -i, -den” gibi hal ekleriyle çözdüğümüz yönelme ve bulunma
durumlarını, Almanca “edatlar”
(Präpositionen) ile çözer. Dilin mantığı “soneklere” değil, “ön
edatlara” dayanır. Bu yüzden fiili öğrenirken “partneri olan edatı” da paket halinde öğrenmeliyiz.
Örneğin: “Ich warte.” (Bekliyorum.)
Bu cümleyi kurduğunuzda karşınızdaki kişi haklı olarak şu soruları soracaktır:
Neyi bekliyorsun? (Bir otobüsü mü, haberi mi?)
Kimi bekliyorsun? (Arkadaşını mı, anneni mi?)
Almancada bu soruları cevaplamak için fiile özgü edatı bilmeliyiz. “Warten” fiilinin “partneri”
auf edatıdır. Örneğin: “Ich warteauf den Bus.” (Otobüsü
bekliyorum.)
Wofür, Worauf, Womit, Wovon, für wen gibi Soru Sorma: Wo(r) + Edat Kuralı
Bu konuda en çok karıştırılan nokta soru sorma kısmıdır. Bir insanı (Person) sorarken farklı, bir
nesneyi/durumu (Sache) sorarken farklı yapı kullanırız.
Nesneler için Worauf, kişiler için Auf wen sorularının nasıl kurulduğunu
gösteren tablo.
Not (Wo+ Edat birleşimi): Nesneleri sorarken kullandığımız “Wo…” yapısında,
eğer edat sesli harfle başlıyorsa (auf, an, über, um in…) araya bir “r” kaynaştırma harfi
girer.
Wo + auf = Worauf (iki sesli yan yana gelmesin diye) Wo + mit = Womit (“r”
yok çünkü “m” sessiz)
Ancak sessiz harfle başlıyorsa (mit, von, nach, zu…) “r” harfine gerek yoktur:
Wo + mit = Womit Wo + von = Wovon
Kişi mi, Nesne mi?
Almancada edatlı fiillerle soru sorarken, sorunuzun hedefindeki varlığın bir insan mı yoksa bir
nesne/durum mu olduğu her şeyi değiştirir. Eğer bir insanı soruyorsanız edatı olduğu gibi kullanıp
yanına uygun “Soru Zamirini” (wen/wem) getiririz. Ancak bir nesneyi soruyorsanız “Wo(r) + Edat”
kalıbını kullanmalıyız.
Gelecek olaylar (auf) ve gerçekleşmiş olaylar (über) arasındaki zaman
farkı.
Bu iki yapı sıklıkla karıştırılır:
– Sich freuen auf: Geleceğe yöneliktir. (Ich freue mich auf den Urlaub. – Tatil
yaklaşıyor, heyecanlıyım.)
– Sich freuen über: Geçmişe veya şu ana yöneliktir. (Ich freue mich über das Geschenk.
– Hediye için mutluyum.)
Dativ Gerektiren Fiiller (+ Dativ)
B1 seviyesinde sıkça kullanılan Dativ edatlı fiiller, anlamları ve örnek
cümleleriyle.
Telefonda “Ben…” demek için “Hier ist” kalıbının kullanılması
gerektiğini anlatan ipucu.
Telefonda kendinizi tanıtırken “Ich bin Kemal” yerine “Hier ist Kemal” (Burada Kemal) kalıbını
kullanmalıyız. Bu küçük detay, Almancamızın ne kadar doğal olduğunu gösterir.
Sıra Sizde: Öğrendiklerinizi Test Edin (Alıştırmalar)
Bakalım konuyu ne kadar iyi kavradık? Cevabı görmek için soruların üzerine tıklayalım.
1. Sorulara Mantıklı Cevap Oluşturma
Mit wem telefoniert sie? (Kiminle konuşuyor?)
Cevap: Mit dem Polizisten. Açıklama: Telefonieren fiili mit edatı ve
Dativ gerektirir. Der Polizist -> Dem Polizisten olur.
Womit telefoniert sie? (Neyle konuşuyor? – Araç olarak)
Cevap: Mit meinem Handy. Açıklama: Cansız bir nesne (araç) sorulduğunda Wo(r) + edat
yapısı (Womit) kullanılır.
Worüber diskutieren sie? (Ne hakkında tartışıyorlar?)
Cevap: Über den Strafzettel. Açıklama: Diskutieren + über yapısı
Akkusativ gerektirir.
2. Doğru Soruyu Bulma
Wir warten auf Luis. (Soru ne olmalı?)
Soru: Auf wen wartet ihr? Açıklama: Beklenen kişi bir insan olduğu için
“Edat + Soru Kelimesi” kullanılır.
Wir warten auf eine Antwort. (Soru ne olmalı?)
Soru: Worauf wartet ihr? Açıklama: Beklenen şey bir durum olduğu için
Wo(r) + edat kullanılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Verben mit Präpositionen ne demektir?
Almancada bazı fiillerin tek başına değil, sabit bir edatla (auf, für, mit vb.) birlikte kullanılması kuralıdır. Bu edatlar olmadan fiil anlamını yitirir veya değişir.
Worauf ve Auf wen arasındaki fark nedir?
Eğer beklediğiniz şey bir nesne veya durum ise “Wo” ile başlayan soruyu kullanırız (Worauf?). Eğer bir insan ise edat + kim sorusunu kullanırız (Auf wen?).
Sich freuen über ve sich freuen auf farkı nedir?
Sich freuen auf: Gelecekte olacak bir şeye sevinmek (örn. tatil). Sich freuen über: Gerçekleşmiş veya şu an olan bir şeye sevinmek (örn. hediye).
Wofür kelimesindeki “r” harfi nereden geliyor?
İki sesli harf yan yana gelip okunuşu zorlaştırmasın diye araya kaynaştırma harfi olarak “r” girer. Wo + auf = Worauf (r gerekli), Wo + mit = Womit (r gerekmez).
Hangi fiilin hangi edatı aldığını nasıl ezberleyebilirim?
En iyi yöntem, fiilleri tek başına değil, edatıyla ve bir örnek cümleyle birlikte ezberlemektir. “Warten” değil, “warten auf” şeklinde çalışmalıyız.
Edatlı fiillerde Akkusativ ve Dativ her zaman sabit midir?
Evet, edatlı fiil kalıplarında edatın gerektirdiği hal (Kasus) sabittir. Örneğin “helfen bei” her zaman Dativ gerektirir, “warten auf” ise her zaman Akkusativ gerektirir.
İlgili Almanca Konular
Almanca
Akkusativ — Edatlı fiillerin yarısını (Akkusativ grubunu) hatasız kullanmak için bu temel
kuralı mutlaka pekiştirelim.
Almanca
Dativ — Dativ gerektiren edatlı fiillerde artikelleri doğru çekimlemenin en basit yolunu
keşfedelim.
Dativ
Dönüşlü Zamirler — Edatlı fiillerle dönüşlü zamirler
(mir vs. mich) birleştiğinde hata yapmamak için bu rehberden yararlanmalıyız.
Almanca
B1 Konuları — B1 sınavına mı hazırlanıyorsunuz? Müfredattaki tüm kritik konuları eksiksiz
bir listede görelim ve eksiklerimizi tamamlayalım.
Saygılarımızla
Editör: Ahmet K. (Aschaffenburg’dan Sevgilerle 🇩🇪) AlmancaABC Eğitim Koordinatörü & Expat
