Artikeller (der, die, das) Kurallar & Örnekler

Almanca tanımlık yani artikeller (der, die, das), dilin temel yapı taşlarından biridir. Başlangıçta zor görünse de, aslında bir kimlik kartı gibidir – nasıl ki her insanın bir kimliği varsa, Almancada da her isim (Nomen) olan kelimenin bir artikeli vardır.

Nullartikel denilen bir durum da vardır; burada isimler, artikel olmadan kullanılır. Örneğin firma isimleri Siemens, Bosch; özel isimler Hans, Helga, Ahmet gibi.

Artikel denilen şeyin temel mantığını özetliyorum:

Artikel üç temel türe ayrılır: Belirli, Belirsiz ve Olumsuz Artikeller

1. Belirli Artikel (der, die, das)

• Bunlarda (der, die, das) bahsedilen şey/kişi kesin, tanımlı, net, belli ve bilinen bir şeydir.
• Bunların her biri Türkçede “ŞU“, “BU” veya “O” anlamına gelir. Ancak Türkçeye çevirirken istersek çevirmeyebiliriz. Yani? “Şu masa” değil de “masa”; “Bu masa” değil de “masa”; “O masa” değil de “masa” şeklinde çevirebiliriz. İngilizcedeki karşılıkları “THE” kelimesidir.
• Örnek: Der Stift ist blau. (O kalem mavi. / Kalem mavi.) [Hangi kalem? → Bildiğimiz, belli olan kalem. Konuşan ve dinleyen kişi hangi kalemden bahsedildiğini bilir – bu nedenle ‘belirli artikel’ denir.]

Önemli Not: Almancada “der,” “die,” ve “das” artikellerinin hangi kelimeye neden verildiğini anlamak genellikle zordur. Hatta ana dili Almanca olanlar bile bu konuda kesin bir açıklama yapamazlar. Örneğin, Türkiye’nin artikeli “die Türkei”dir; ancak neden “der” değil de “die” olduğu net değildir. Benzer şekilde, “Deutschland” (Almanya) kelimesinin neden artikeli yok, bu da ayrı bir merak konusudur. Bkz. Artikeli Olan Ülkeler Hangileri

Bu tür soruların kesin cevapları olmasa da, artikellerin mantığını anlamaya çalışmak yerine, kelimeleri öğrenirken artikelleriyle birlikte ezberlemek en etkili yöntemdir. Kısacası, kelime öğrenirken artikelini de öğrenmeye özen gösterin!

Bu konuda size yardımcı olacak en iyi kaynaklardan biri Almanca Türkçe Sözlük sayfasıdır. Sınavlara hazırlanırken ezberlemeniz gereken Goethe Enstitüsü kelime listeleri de artikelleriyle birlikte şunlardır:

• Almanca A1 Kelimeleri (+PDF)
• Almanca A2 Kelimeleri
• Almanca B1 Kelimeleri (+PDF)

2. Belirsiz Artikel (ein, eine)

• Bahsedilen şey/kişi herhangi biri olabilir. Herhangi bir şeyden bahsederken kullanırız. (ein, eine)
• Türkçede bunların ikisi de “BİR” anlamına gelir. İngilizcede “A/AN” karşılığıdır.
• Örnek: Ich brauche einen Stift. (Bir kaleme ihtiyacım var.) [Hangi kalem? → Herhangi bir kalem, fark etmez.]

3. Olumsuz Artikel (kein, keine)

• Belirsiz artikelin (ein/eine) olumsuz halidir (kein, keine)
• Olumsuz artikeller de Türkçede “hiç” veya “yok” anlamına gelir. İngilizcede “NO/NOT ANY” karşılığıdır.
• Örnek: Ich habe keinen Stift. (Kalemim yok/Hiç kalemim yok.) [Kalem var mı? → Hayır, hiç yok.]

Başka Örneklerle Anlatayım

Olumlu ve Belirli:

• Der Mann ist mein Vater. (O adam benim babam.)
• Spesifik ve bilinen bir adam

Olumlu ve Belirsiz:

• Ein Mann steht dort. (Bir adam orada duruyor.)
• Herhangi bir adam

Olumsuz:

• Kein Mann steht dort. (Hiç adam durmuyor orada.)
• Adam yok

Pratik Kullanım

1. İlk kez bahsederken → Belirsiz artikel (ein/eine)
2. Sonraki bahsetmelerde → Belirli artikel (der/die/das)
3. Olumsuzluk durumunda → Olumsuz artikel (kein/keine)

💡 Önemli Not: Bu üç tür, artikelin kullanım amacını belirtir. Yani bir ismi tanımlarken ne amaçla kullandığımızı gösterir.

Şimdi Nominativ, Akkusativ, Dativ ve Genitiv kısmına gelelim. Bunlara ismin halleri deniyor. (Bunları ayrıca aşağıda detaylıca anlattım.)

• Nominativ (Kim? Ne?): Cümlede özne olduğunda kullanılır.
• Akkusativ (Kimi?/Neyi?/Ne?): Cümlede nesne olduğunda kullanılır.
• Dativ (Kime?): Dolaylı tümleç olduğunda kullanılır.
• Genitiv (Kimin?) (-in hali): Sahiplik/aitlik belirttiğinde kullanılır.

Bir örnek yapalım. Örneğin kelimemiz “der Hund” olsun (köpek – eril).

• Nominativ: Der Hund läuft. (Köpek koşuyor=Bu köpek koşuyor=Şu köpek koşuyor= O köpek koşuyor. Bildiğimiz bir köpekten bahsediyoruz burada.)
• Akkusativ: Ich sehe den Hund. (Köpeği görüyorum. )
• Dativ: Ich gebe dem Hund Futter. (Köpeğe yemek veriyorum)
• Genitiv: Das Spielzeug des Hundes (Köpeğin oyuncağı)

Özet yaptığıma göre artık Artikel konusuna detaylıca giriş yapabiliriz.

Artikel Tablosu (der, die, das, ein, eine vb.)

Yukarıdaki ile aşağıdaki tablo arasında hiçbir fark yok! Sadece alttakini daha iyi gözüksün diye benzerleri renklendirdim.

Almanca Artikeller (Artikel) Nedir?

Artikel (Article), Almancada isimlerin (Nomen) önüne gelen ve onlar hakkında bilgi veren özel kelimelerdir (der, die, das, ein, eine gibi).

Tıpkı bir kişinin kimliğinde cinsiyet, medeni hal gibi bilgiler olduğu gibi, artikeller de isim olan kelimelerin özelliğini belirtir.

Artikeller neden önemli?

Türkçede “masa” derken, Almancada sadece “Tisch” demek yetmez. Mutlaka başına “der”, “die” veya “das” getirmeliyiz. Peki neden?

Türkçe ile Karşılaştıralım:

• 🇹🇷 Türkçede: “Masayı görüyorum” → “Masa” + “-yı“
• 🇩🇪 Almancada: “Ich sehe den Tisch” → “den” + “Tisch”

Gördüğünüz gibi, Türkçede kelimenin sonuna ek getirirken, Almancada başına artikel getiriyoruz.

1️⃣ Temel Artikel Türleri

1. Belirli Artikeller = İngilizcedeki “the” gibi, belirli bir şeyden bahsederken
   • der → Eril isimler için (der Mann – adam)
   • die → Dişil isimler için (die Frau – kadın)
   • das → Nötr isimler için (das Kind – çocuk)
2. Belirsiz Artikeller = “a/an” gibi, herhangi bir şeyden bahsederken
   • ein → Eril ve nötr isimler için (ein Mann, ein Kind)
   • eine → Dişil isimler için (eine Frau)
3. Olumsuz Artikeller = “no/not any” gibi, bir şeyin yokluğundan bahsederken
   • kein → Eril ve nötr isimler için (kein Mann, kein Kind)
   • keine → Dişil isimler için (keine Frau)

A. Belirli Artikeller (der, die, das)

• der → erkek cinsiyetli isimler için (der Mann – adam)
• die → kadın cinsiyetli isimler için (die Frau – kadın)
• das → nötr cinsiyetli isimler için (das Kind – çocuk)

Bunlar “bu, şu, o” anlamına gelebilir. Net, bilinen bir şeyden bahsederken kullanılır.

Önemli Not: Türkçeye çevirirken her zaman “bu, şu, o” diye çevirmek zorunda değiliz.

Örnek:

• Der Mann kommt.
• Kelimesi kelimesine: “O adam geliyor.”
• Normal çeviri: “Adam geliyor.”

Ne zaman belirli artikel kullanırız?

• Daha önce bahsedilen bir şeyden konuşurken
• Konuşan ve dinleyen kişinin bildiği şeylerden bahsederken
• Spesifik, belirli bir şeyden bahsederken

Örnek Diyalog:

– Wo ist der Schlüssel? (Anahtar nerede?)
[Burada “der” kullanılıyor çünkü hangi anahtardan bahsedildiği belli]

– Der Schlüssel liegt auf dem Tisch. (Anahtar masanın üstünde.)
[İki kişi de hangi anahtardan bahsedildiğini biliyor]

B. Belirsiz Artikeller (ein, eine)

Herhangi bir şeyden, belirsiz bir şeyden bahsederken kullanılır. Her ikisi de “bir” anlamına gelir. “der” ve “das” belirli artikellerini belirsiz yapmak için “ein” kullanılır. “die” (dişil) belirli artikelini belirsiz yapmak için “eine” kullanılır. Çoğul isimlerin belirsiz artikeli yoktur. 💡 Kısaca: “ein” ve “eine” Türkçedeki “bir” anlamına gelir ve belirsizlik ifade eder!

• der/das → ein [erkek ve nötr cinsiyetli isimler için (ein Mann, ein Kind)]
• die → eine [kadın cinsiyetli isimler için (eine Frau)]

Yani:

• Eril (der) ve nötr (das) isimler için ein
• Dişil (die) isimler için eine
• Çoğul isimler için belirsiz artikel kullanılmaz

Ne zaman belirsiz artikel kullanılır?

• Bir şeyden ilk kez bahsederken
• Herhangi bir şeyden bahsederken
• “Bir tane” demek istediğimizde

Belirli ve Belirsiz Farkı

• Erkek (der):
  • Belirli: der Mann (O adam)
  • Belirsiz: ein Mann (bir adam)
• Nötr (das):
  • Belirli: das Kind (O çocuk)
  • Belirsiz: ein Kind (bir çocuk)
• Kadın (die):
  • Belirli: die Frau (O kadın)
  • Belirsiz: eine Frau (bir kadın)

Örnek Diyalog:

• Ich sehe ein Auto. (Bir araba görüyorum.) [Herhangi bir araba, özel bir araba değil]
• Das ist ein Tisch. (Bu bir masadır.) [Herhangi bir masa, özel bir masa değil]
• Dort steht ein Mann. (Orada bir adam duruyor.)

Önemli Not

Çoğul kelimelerde belirsiz artikel KULLANILMAZ!

• die Bücher → Bücher (kitaplar)
• die Häuser → Häuser (evler)

C. Olumsuz Artikeller (kein, keine)

• kein → erkek ve nötr cinsiyetli isimler için (kein Mann, kein Kind)
• keine → kadın cinsiyetli isimler için (keine Frau)

“Bir … değil” veya “hiç” anlamına gelir.

Örnek:

• Das ist kein Tisch. (Bu bir masa değil.)
• Ich habe keine Zeit. (Hiç vaktim yok.)

Daha fazla Almanca dilbilgisi konusu için:

• Almanca Olumsuz Cümleler (Negation)
• Kein ve Nicht Farkı

2️⃣ Artikel Seçimi: Hangi Kelime Hangi Artikeli Alır?

Der (Eril) Alan Kelimeler:

• Erkek canlılar: der Mann (adam), der Vater (baba)
• Aylar ve mevsimler: der Sommer (yaz), der Januar (ocak)
• -er ile bitenler: der Computer, der Teller (tabak)
• Yönler: der Norden (kuzey), der Süden (güney)
• Alkollü içecekler: der Wein (şarap), der Wodka

Die (Dişil) Alan Kelimeler:

• Kadın canlılar: die Frau (kadın), die Mutter (anne)
• -ung ile bitenler: die Zeitung (gazete)
• -heit/-keit ile bitenler: die Freiheit (özgürlük)
• -ion ile bitenler: die Station (istasyon)
• Çoğu ağaç ve çiçek: die Rose (gül)

Das (Nötr) Alan Kelimeler:

• -chen/-lein ile bitenler: das Mädchen (kız çocuğu)
• Bebek ve yavrular: das Baby, das Kind (çocuk)
• Diller: das Deutsch, das Türkisch
• Fiilden türeyen isimler: das Essen (yemek)

Birleşik İsimlerde Artikel (Komposita)

Almancada iki veya daha fazla kelime birleşerek yeni bir isim oluşturduğunda, birleşik kelimenin artikeli her zaman son kelimenin artikeline göre belirlenir. Örneğin: die Schule + das Buch = das Schulbuch (okul kitabı). Bu konu hakkında detaylı bilgi için: Almanca Birleşik Kelimeler (Komposita)

3️⃣ İsmin Halleri: Artikellerin Değişim Macerası

Gelin şimdi Almancanın en ilginç konularından birine geçelim: İsmin Halleri/Durumları! Bu konu başta biraz karışık görünebilir ama günlük hayattan örneklerle adım adım açıklayacağım.

• Nominativ (Kim?): Cümlede özne olduğunda
• Akkusativ (Kimi?/Neyi?): Cümlede nesne olduğunda
• Dativ (Kime?): Dolaylı tümleç olduğunda
• Genitiv (Kimin?) (-in hali): Sahiplik/aitlik belirttiğinde

a. Nominativ (Yalın Hal) – “Kim?” veya “Ne?” Sorusunun Cevabı

Bu en temel haldir. Nominativ, Almancada yalın hal olarak bilinir ve cümlenin öznesi olarak kullanılır. Cümlede Wer “Kim?” veya Was “Ne?” sorularına cevap verir.

Sözlükte gördüğünüz haliyle artikeller:

• der Mann (adam)
• die Frau (kadın)
• das Kind (çocuk)

Ne zaman kullanırız?

Basit özne kullanımı:

• Der Mann kocht. (Adam yemek pişiriyor.) [Kim pişiriyor? → der Mann]
• Die Sonne scheint. (Güneş parlıyor.) [Ne parlıyor? → die Sonne]
• Das Baby schläft. (Bebek uyuyor.) [Kim uyuyor? → das Baby]
• Der Hund bellt. (Köpek havlıyor.)

Özne tamamlayıcısı olarak:

• Er ist ein Arzt. (O bir doktor.)
• Sie wird eine gute Lehrerin. (O iyi bir öğretmen olacak.)

İsim cümlelerinde:

• Das ist mein Bruder. (Bu benim erkek kardeşim.)
• Die Mathematik ist eine Wissenschaft. (Matematik bir bilimdir.)

Nominativ Alan Fiiller (Nominativ Verben):

• sein (olmak): Er ist müde. (O yorgun.)
• werden (olmak, -e dönüşmek): Sie wird Lehrerin. (O öğretmen oluyor.)
• bleiben (kalmak): Das Wetter bleibt schön. (Hava güzel kalıyor.)
• heißen (adı olmak): Ich heiße Thomas. (Benim adım Thomas.)

Nominativ Soruları:

• Wer? (Kim?): Wer kommt? – Der Lehrer kommt.
• Was? (Ne?): Was liegt dort? – Das Buch liegt dort.

Nominativ’in Diğer Hallerle İlişkisi:

1. Nominativ (Yalın hal) – Wer? Was? (Kim? Ne?)
2. Akkusativ (Belirtme hali) – Wen? Was? (Kimi? Neyi?)
3. Dativ (Yönelme hali) – Wem? (Kime?)
4. Genitiv (İlgi hali) – Wessen? (Kimin?)

b. Akkusativ (Belirtme Hali) – “Kimi?” veya “Neyi?” Sorusunun Cevabı

İşte işler burada ilginçleşmeye başlıyor! Fiilden doğrudan etkilenen şeyi gösterirken kullanırız. Sadece der → den olur, diğerleri aynı kalır.

Nasıl değişiyor?

• der → den
• die → die (değişmez)
• das → das (değişmez)

Gerçek hayattan örnekler:

• Ich sehe den Mann. (Adamı görüyorum.) [Kimi görüyorum? → den Mann]
• Ich liebe die Musik. (Müziği seviyorum.) [Neyi seviyorum? → die Musik]
• Ich öffne das Fenster. (Pencereyi açıyorum.) [Neyi açıyorum? → das Fenster]

Belirsiz artikellerle:

• Ich kaufe einen Apfel. (Bir elma alıyorum.) [der Apfel → einen Apfel]
• Ich brauche eine Tasche. (Bir çantaya ihtiyacım var.) [die Tasche → eine Tasche]
• Ich möchte ein Brot. (Bir ekmek istiyorum.) [das Brot → ein Brot]

Akkusativ gerektiren yaygın fiiller:

• sehen (görmek)
• haben (sahip olmak)
• brauchen (ihtiyacı olmak)
• kaufen (satın almak)
• finden (bulmak)
• suchen (aramak)

c. Dativ (Yönelme Hali) – “Kime?” veya “Neye?” Sorusunun Cevabı

İşte size bir sürpriz! Dativ’de bütün artikeller değişir. Bu hali genelde bir şeyin yöneldiği kişi veya nesneyi gösterirken kullanırız.

Nasıl değişiyor?

• der → dem
• die → der
• das → dem

Günlük hayattan örnekler:

• Ich helfe dem Mann. (Adama yardım ediyorum.) [Kime yardım ediyorum? → dem Mann]
• Ich danke der Frau. (Kadına teşekkür ediyorum.) [Kime teşekkür ediyorum? → der Frau]
• Ich gebe dem Kind ein Geschenk. (Çocuğa bir hediye veriyorum.) [Kime veriyorum? → dem Kind]

Belirsiz artikellerle:

• Ich schreibe einem Freund. (Bir arkadaşa yazıyorum.) [der Freund → einem Freund]
• Ich folge einer Katze. (Bir kediyi takip ediyorum.) [die Katze → einer Katze]
• Ich sage einem Mädchen “Hallo”. (Bir kız çocuğuna “merhaba” diyorum.) [das Mädchen → einem Mädchen]

Dativ gerektiren yaygın fiiller:

• helfen (yardım etmek)
• danken (teşekkür etmek)
• folgen (takip etmek)
• gehören (ait olmak)
• gefallen (hoşuna gitmek)
• antworten (cevap vermek)

d. Genitiv (Tamlayan Hali) – “Kimin?” veya “Neyin?” Sorusunun Cevabı

Bu hal sahiplik belirtir. Modern Almancada gittikçe daha az kullanılsa da, öğrenmesi önemlidir.

Nasıl değişiyor?

• der → des (+ isime -s/-es eklenir)
• die → der
• das → des (+ isime -s/-es eklenir)

Örneklerle anlayalım:

• Das Auto des Mannes ist neu. (Adamın arabası yeni.) [Kimin arabası? → des Mannes]
• Die Tasche der Frau ist rot. (Kadının çantası kırmızı.) [Kimin çantası? → der Frau]
• Das Spielzeug des Kindes ist kaputt. (Çocuğun oyuncağı bozuk.) [Kimin oyuncağı? → des Kindes]

Belirsiz artikellerle:

• Das Haus eines Arztes (Bir doktorun evi) [der Arzt → eines Arztes]
• Der Hut einer Dame (Bir hanımın şapkası) [die Dame → einer Dame]
• Der Name eines Buches (Bir kitabın adı) [das Buch → eines Buches]
• Pratik ipucu: Günümüzde Genitiv yerine çoğunlukla “von + Dativ” kullanılır:

Günlük hayatta bunlar daha çok “von” isimli edat ile kullanılır.

• das Auto des Mannes = das Auto von dem Mann
• die Tasche der Frau = die Tasche von der Frau

4️⃣ Günlük Hayattan Dialog Örnekleri

Restoranda:

– Ich möchte einen Kaffee. (Bir kahve istiyorum.)
[Herhangi bir kahve, bu yüzden “einen”]

Kahveyi içtikten sonra;

– Der Kaffee ist sehr gut! (Kahve çok güzel!)
[Artık belli bir kahveden bahsediyoruz, bu yüzden “der”]

– Bringen Sie mir die Rechnung? (Hesabı getirir misiniz?)
[Belli bir hesaptan bahsediyoruz, bu yüzden “die”]

Alışverişte:

– Ich suche eine Hose. (Bir pantolon arıyorum.)
[Henüz belli bir pantolon değil, bu yüzden “eine”]

– Die blaue Hose gefällt mir. (Mavi pantolon hoşuma gidiyor.)
[Artık belli bir pantolondan bahsediyoruz, bu yüzden “die”]

5️⃣ Önemli Kurallar

Çoğul İsimlerde:

• Tüm çoğul isimlerin artikeli “die”dir.
• Belirsiz artikel (ein/eine) KULLANILMAZ
• Örnek: die Bücher (kitaplar)

Özel İsimlerde:

• Kişi isimleri artikel almaz
• Örnek: Hans kommt. (Hans geliyor.)

Meslek İsimlerinde:

• Belirsiz artikel kullanılır
• Örnek: Er ist ein Lehrer. (O bir öğretmendir.)

6️⃣ Alıştırmalar

Test Soruları:

1. _ Mann ist Arzt. (der/die/das)
2. Ich sehe _ Katze. (ein/eine/einen)
3. _ Wetter ist schön. (der/die/das)
4. Ich habe _ Zeit. (kein/keine/keines)

Cevaplar: 1. der, 2. eine, 3. das, 4. keine

Çeviri Alıştırmaları:

1. Bu bir kalem. → Das ist ein Stift.
2. Adamı görüyorum. → Ich sehe den Mann.
3. Çocuğa yardım ediyorum. → Ich helfe dem Kind.
4. Kadının çantası → Die Tasche der Frau.

7️⃣ Pratik İpuçları

1. Kelimeleri her zaman artikelleriyle birlikte öğrenin
2. Her yeni kelimeyi bir cümle içinde kullanmaya çalışın
3. Başta hata yapmaktan korkmayın
4. Sesli düşünün ve yüksek sesle pratik yapın
5. Almanca film/dizi altyazılarında artikellere dikkat edin

SSS

İlginizi Çekebilir:

• Almanca İsmin Halleri (Nominativ, Akkusativ, Dativ, Genitiv) – Artikellerin cümlede nasıl değiştiğini öğrenmek için temel konudur.
• Almanca Akkusativ Zamirleri – Akkusativ hali artikellerle birlikte en sık kullanılan yapıdır.
• Almanca İyelik Sıfatları (Possessivartikel) – Artikel ile birlikte kullanılan “mein, dein, sein” gibi kelimelerle pratik yapın.
• Almanca Sıfatlar (Adjektive) – Artikel + sıfat + isim üçlüsünün nasıl çekimlendiğini görün.
• Artikeli Olan Ülkeler Hangileri? – Türkiye (die Türkei) ve Almanya (Deutschland) örneklerinde geçtiği gibi özel isimlerde artikel kullanımını öğrenin.
• Almanca A1 Kelimeleri – Kelimeleri artikelleriyle birlikte ezberlemek için başlangıç listesi.
• Almanca Cümle Kurma – Artikellerin doğru yerleşimini görmek için cümle pratikleri yapın.
• Almanca A1 Konuları Genel Listesi – Artikeller bu seviyede ilk öğrenilen temel konulardandır.

---

Almanca öğrenmek ABC kadar kolay! 🇩🇪 🇹🇷

AlmancaABC‘de videolar, A1, A2, B1 konu anlatımları, kelime listeleri ve Almanca öğrenmek için ihtiyacın olan her şey seni bekliyor!

Hemen takip et, değişimi fark et!

• WhatsApp Kanal
• YouTube
• TikTok
• Facebook
• Instagram
• X